نقشه راه یادگیری توسعه‌دهنده فول‌استک و ساخت پروژه

معرفی

مخاطبان نقشه راه

این مسیر برای افرادی طراحی شده است که قصد دارند از صفر یا پس از آشنایی مقدماتی با کدنویسی، وارد دنیای توسعه وب شوند و ساخت محصول نرم‌افزاری کامل را تجربه کنند.

دستاورد پایانی

در پایان این مسیر، یادگیرنده توانایی طراحی و اجرای وب‌اپلیکیشن کامل با قابلیت احراز هویت، اتصال به پایگاه داده، مدیریت API و استقرار اولیه را به دست می‌آورد.

پیش‌نیازها

شروع این مسیر با دانستن پیش‌نیازهای زیر هموارتر می‌شود.

• توانایی کار روزمره با رایانه و نصب نرم‌افزار
• آشنایی مقدماتی با خواندن مستندات انگلیسی
• دسترسی به رایانه شخصی و اینترنت پایدار

مسیر یادگیری شغل توسعه‌دهنده فول‌استک

1. ۱

   مبانی وب و جریان کار توسعه

   ۷۰ ساعت

   هدف گام: درک کنید مرورگر چگونه صفحه را دریافت و نمایش می‌دهد و تغییرات کد را منظم ثبت کنید.

   کار را با ساختار HTML، ظاهر CSS و رفتار JavaScript آغاز کنید. نحوه ارسال درخواست مرورگر، وضعیت پاسخ پروتکل HTTP و روش بررسی خطاهای کنسول و شبکه را در ابزارهای مرورگر فرابگیرید. از همان ابتدا استفاده از ابزار Git را در برنامه‌ی روزانه‌ی خود قرار دهید:

   • برای هر تغییر کوچک یک Commit معنادار ایجاد کنید.

   • تاریخچه پروژه را شفاف و قابل خواندن نگه دارید.

   این تمرین در پروژه‌های فول‌استک اهمیت زیادی دارد، زیرا تغییر هر قابلیت معمولا چند فایل و چند لایه مختلف را درگیر می‌کند.

   مهارت‌ها

   توسعه رابط وب با HTML و CSSبرنامه‌نویسی جاوا اسکریپتکنترل نسخه

   ابزارها

   جاوا اسکریپتگیتکروم دولوپر تولز

   مفاهیم تکمیلی

   ساختار معنایی صفحه وبمدل جعبه و چیدمان صفحهانتخاب‌گرها و آبشاری CSSمتغیرها، شرط‌ها و حلقه‌هارویدادهای کاربر در مرورگرچرخه درخواست و پاسخ HTTPبررسی خطاهای کنسول و شبکهثبت تغییرات و شاخه‌بندی پایه

   پروژه پیشنهادی: صفحه‌ای برای معرفی رویداد بسازید که فرم ثبت‌نام آن ورودی‌ها را در مرورگر اعتبارسنجی کند، پیام خطا نشان دهد و در Git حداقل ۶ commit معنادار داشته باشد.

   معیار پایان گام: می‌توانید یک صفحه معنایی و واکنش‌گرا بسازید، رویداد فرم را مدیریت کرده، خطای JavaScript را با ابزار مرورگر پیدا کنید. سپس تغییرات را با Git ثبت و بازگردانی کنید.

2. ۲

   ساخت رابط‌های واکنش‌گرا با React

   ۸۰ ساعت

   هدف گام: رابط کاربری را به اجزای قابل‌استفاده مجدد تقسیم کنید و وضعیت صفحه را مدیریت کنید.

   پس از تسلط بر جاوا اسکریپت، کتابخانه React را برای توسعه رابط‌های کاربری بزرگ‌تر بیاموزید. چالش اصلی در این بخش فقط نوشتن ساختار JSX نیست. بلکه باید موارد زیر را تمرین کنید:

   • تشخیص داده‌های مربوط به «وضعیت» محلی (State)

   • استفاده صحیح از ورودی‌های کامپوننت (Props)

   • تعیین دقیق مسئولیت هر کامپوننت

   صفحه را برای نمایشگرهای مختلف آزمایش کنید و به اصول دسترس‌پذیری پایه مانند برچسب‌‌گذاری فرم‌ها، ترتیب تمرکز و استفاده درست از عناصر استاندارد HTML توجه داشته باشید. در این مرحله استفاده از «داده‌های ساختگی» (Mock Data) کفایت می‌کند.

   مهارت‌ها

   توسعه وب فرانت‌اندطراحی وب واکنش‌گرادسترس‌پذیری وببرنامه‌نویسی جاوا اسکریپت

   ابزارها

   ری‌اکتجاوا اسکریپتکروم دولوپر تولز

   مفاهیم تکمیلی

   تقسیم رابط به کامپوننت‌هامدیریت وضعیت محلیانتقال داده با propsرندر شرطی و فهرست‌هامدیریت فرم‌های کنترل‌شدهمسیرهای صفحه در برنامه تک‌صفحه‌ایطراحی واکنش‌گرا برای نمایشگرهای مختلفدسترس‌پذیری پایه فرم و ناوبری

   پروژه پیشنهادی: رابطی برای سامانه مدیریت کارها بسازید که فهرست، فیلتر، جست‌وجو، فرم افزودن و صفحه جزئیات کار را با داده ساختگی نمایش دهد.

   معیار پایان گام: می‌توانید رابط را به کامپوننت‌های کوچک تقسیم کرده، داده و رویدادها را میان آن‌ها منتقل کنید. سپس فرم کنترل شده بسازید و صفحه را در اندازه موبایل و دسکتاپ بررسی کنید.

3. ۳

   دریافت و نمایش داده از API

   ۴۵ ساعت

   هدف گام: رابط React را به API مستند متصل کنید و حالت‌های واقعی شبکه را مدیریت کنید.

   در این مرحله داده‌های ساختگی را با ارسال درخواست به API جایگزین کنید. API قراردادی است که امکان دریافت داده یا اجرای عملیات را از سرور فراهم می‌سازد. رفتارهای زیر را تفکیک و برای هرکدام تجربه کاربری مناسبی طراحی کنید:

   • پاسخ موفقیت‌آمیز

   • خطای اعتبارسنجی ورودی‌ها

   • خطای عدم دسترسی

   • خطاهای داخلی سرور

   درخواست‌های ارتباطی را پیش از اتصال به کد، در نرم‌افزارهای تست API بررسی کنید. سپس با تب Network در مرورگر، سربرگ‌ها و بدنه درخواست‌ها را تحلیل کنید تا منشا اختلالات مشخص شود.

   مهارت‌ها

   یکپارچه‌سازی APIتوسعه وب فرانت‌اندبرنامه‌نویسی جاوا اسکریپت

   ابزارها

   ری‌اکتپستمنکروم دولوپر تولز

   مفاهیم تکمیلی

   ارسال درخواست GET و POSTساخت بدنه و سربرگ درخواستمدیریت وضعیت بارگذارینمایش خطاهای شبکه و سروراعتبارسنجی خطاهای پاسخ APIمدیریت داده‌های ناهمگامبررسی درخواست‌ها در تب Network

   پروژه پیشنهادی: رابط مدیریت کارها را به یکی از API‌-های عمومی آزمایشی متصل کنید تا فهرست داده دریافت شده و مورد جدیدی ثبت شود. سپس خطا یا بارگذاری را به کاربر نمایش داده شود.

   معیار پایان گام: می‌توانید یک API را با ابزار بررسی درخواست آزمایش کنید، داده آن را در React نمایش دهید و برای بارگذاری، پاسخ ناموفق و داده خالی، رفتار قابل‌فهم بسازید.

4. ۴

   توسعه بک‌اند با Node.js و API

   ۸۵ ساعت

   هدف گام: API سمت سرور را با منطق کسب‌وکار، اعتبارسنجی ورودی و پاسخ‌های خطای قابل‌پیش‌بینی بسازید.

   در این مرحله، سرویس اختصاصی پروژه خود را بسازید. با محیط اجرای Node.js منطق سرور را از لایه HTTP جدا کنید، مسیرها را سازمان دهید و ورودی‌های نامعتبر را پیش از پردازش رد کنید.

   برای هر مسیر، ساختار مشخصی تعیین کنید که موارد زیر را روشن سازد:

   • ورودی‌های مورد نیاز

   • پاسخ سرور در صورت موفقیت

   • کد وضعیت HTTP و متن خطا در صورت بروز مشکل

   عملیات اصلی «ایجاد، خواندن، ویرایش و حذف داده» (CRUD) را پیاده‌سازی کنید. مفاهیم احراز هویت را ابتدا به شکل نظری و سپس عملی اجرا کنید. ذخیره‌سازی گذرواژه‌ها به صورت متنی یا اعتماد مطلق به داده‌های کلاینت از خطاهای امنیتی جدی محسوب می‌شود.

   مهارت‌ها

   توسعه بک‌اندطراحی و توسعه APIبرنامه‌نویسی جاوا اسکریپتتست نرم‌افزار

   ابزارها

   نود جی‌اسجاوا اسکریپتپستمنگیت

   مفاهیم تکمیلی

   مسیریابی و کنترل‌کننده‌های HTTPتفکیک لایه مسیر و منطق کسب‌وکاراعتبارسنجی ورودی سمت سرورکدهای وضعیت و قرارداد پاسخ APIمدیریت متمرکز خطاثبت رویدادها و خطاهای سرورمفهوم احراز هویت و مجوز دسترسیتست سناریوهای اصلی API

   پروژه پیشنهادی: برای سامانه مدیریت کارها API-ی بسازید که ایجاد، خواندن، ویرایش و حذف کارها را انجام دهد و ورودی‌های نامعتبر یا شناسه ناموجود را با پاسخ مناسب مدیریت کند.

   معیار پایان گام: می‌توانید API دارای مسیرهای CRUD بسازید، ورودی را در سرور اعتبارسنجی کنید، پاسخ‌های خطای قابل‌پیش‌بینی برگردانید و سناریوهای اصلی آن را با ابزار API آزمایش کنید.

   دوره پیشنهادی

   آموزش پروژه محور React و Node.js – رجیستریشن و ساخت پنل ادمین + گواهینامه
5. ۵

   مدل‌سازی داده و SQL

   ۶۵ ساعت

   هدف گام: داده‌های محصول را در پایگاه داده رابطه‌ای طراحی، ذخیره و با کوئری‌های ایمن بازیابی کنید.

   توسعه فول‌استک فراتر از اتصال فرم به یک جدول ساده است. باید ساختار هر موجودیت، روابط بین داده‌ها و محدودیت‌های یکپارچگی را در سطح پایگاه داده تعریف کنید. پایگاه داده PostgreSQL را به پروژه Node.js متصل کنید و عملیات CRUD را با داده‌های واقعی انجام دهید. زبان SQL را برای موارد زیر تمرین کنید:

   • نوشتن پرس‌وجوهای اصلی

   • اتصال جدول‌ها (JOIN)

   • تعریف ایندکس‌های مقدماتی

   • اعمال تغییرات ساختار با مهاجرت‌ها (Migrations)

   از مدل‌سازی‌های مبهم و ایجاد داده‌های تکراری پرهیز کنید تا در آینده با هزینه‌های سنگین اصلاح ساختار مواجه نشوید.

   مهارت‌ها

   پایگاه داده و SQLتوسعه بک‌اندطراحی و توسعه API

   ابزارها

   پستگرس‌کیوالنود جی‌اسپستمن

   مفاهیم تکمیلی

   مدل‌سازی موجودیت و رابطهکلید اصلی و کلید خارجیمحدودیت‌های یکپارچگی دادهکوئری‌های انتخاب، درج، ویرایش و حذفاتصال جدول‌هاپارامتری‌کردن کوئری‌هامهاجرت ساختار پایگاه دادهایندکس در سناریوهای جست‌وجوی ساده

   پروژه پیشنهادی: API مدیریت کارها را به PostgreSQL متصل کنید. کاربران، پروژه‌ها و کارها را با رابطه‌های مشخص ذخیره کنید و فهرست کارهای هر کاربر را از پایگاه داده بخوانید.

   معیار پایان گام: می‌توانید برای مسئله کوچکی مدل داده طراحی کنید، رابطه‌ها و محدودیت‌های اصلی را توضیح دهید، داده را با SQL بازیابی کنید و API را به پایگاه داده واقعی متصل کنید.

6. ۶

   ساخت قابلیت کامل با احراز هویت

   ۷۰ ساعت

   هدف گام: فرانت‌اند، API و پایگاه داده را در یک جریان واقعی کاربر به هم متصل کنید.

   این مرحله محل پیوند تمام مهارت‌های قبلی است. فرآیند کاملی مانند ثبت‌نام، ورود، ایجاد کاربرد جدید و تغییر وضعیت آن را اجرا کنید. برای بخش امنیت از کتابخانه‌های معتبر استفاده کنید یا الگوریتم‌های هش‌کردن گذرواژه را به درستی به کار بگیرید. هرگز گذرواژه خام را ذخیره نکنید.

   فرانت‌اند فقط باید داده‌های مجاز را نمایش دهد و سرور باید به صورت مستقل مجوز دسترسی کاربر را بررسی کند. اطلاعات حساس مانند کلیدهای اتصال را فقط در متغیرهای محیطی «env.» قرار دهید و از ثبت آن‌ها در گیت خودداری کنید. اعتبارسنجی کلاینت برای بهبود تجربه کاربر است و هرگز جایگزین اعتبارسنجی سمت سرور نمی‌شود.

   مهارت‌ها

   توسعه وب فرانت‌اندتوسعه بک‌اندطراحی و توسعه APIیکپارچه‌سازی APIپایگاه داده و SQL

   ابزارها

   ری‌اکتنود جی‌اسپستگرس‌کیوالپستمنگیت

   مفاهیم تکمیلی

   • جریان ثبت‌نام و ورود کاربر
   • هش‌کردن گذرواژه و پرهیز از ذخیره‌سازی خام
   • نگهداری امن رازها در متغیرهای محیطی
   • نگهداری وضعیت ورود در رابط
   • کنترل مجوز در سمت سرور
   • اعتبارسنجی هم‌زمان در کلاینت و سرور
   • آزمون دسترسی غیرمجاز
   • مدیریت خطای کسب‌وکار
   • تفکیک داده عمومی و خصوصی
   • هماهنگی قرارداد API با رابط کاربری

   پروژه پیشنهادی: سامانه‌ای برای مدیریت کارهای تیمی بسازید که کاربر بتواند ثبت‌نام کرده و وارد شود، پروژه بسازد، کار ثبت کند و فقط داده‌های مجاز خود را ببیند یا ویرایش کند.

   معیار پایان گام: می‌توانید جریانی را برای کاربر از فرم React تا ذخیره در پایگاه داده پیاده‌سازی کنید، گذرواژه را به صورت هش شده ذخیره کنید، رازها را خارج از کد نگه دارید، مجوز را در سرور کنترل کنید و سناریوهای دسترسی غیرمجاز یا دسترسی به داده کاربر دیگر را آزمایش کنید.

7. ۷

   تست، کیفیت و عیب‌یابی میان‌لایه‌ای

   ۴۵ ساعت

   هدف گام: پیش از انتشار، رفتارهای حیاتی را بررسی کنید و منشأ خطا را میان لایه‌های محصول پیدا کنید.

   تست‌نویسی را از سناریوهای حساسی مانند ورود، دسترسی‌ها و ثبت داده‌ها آغاز کنید. تمرکز اصلی باید روی بخش‌هایی باشد که خرابی آن‌ها محصول را از کار می‌اندازد. برای عیب‌یابی، مراحل زیر را به ترتیب دنبال کنید:

   1. بازتولید خطا در رابط کاربری

   2. بررسی درخواست‌های شبکه

   3. مشاهده پاسخ API

   4. بررسی لاگ‌های سرور

   5. تحلیل داده‌های ذخیره شده در پایگاه داده

   عملکرد صفحه را با ابزارهای مرورگر بررسی کنید و مواردی مانند بارگذاری‌های تکراری را برطرف سازید.

   مهارت‌ها

   تست نرم‌افزاربهینه‌سازی عملکرد وبیکپارچه‌سازی APIکنترل نسخه

   ابزارها

   کروم دولوپر تولزپستمنگیت

   مفاهیم تکمیلی

   انتخاب سناریوهای حیاتی برای تستتست واحد منطق مستقلتست یکپارچه مسیرهای APIبازتولید مرحله‌به‌مرحله خطابررسی درخواست و پاسخ شبکهخواندن لاگ‌های سروربررسی سازگاری داده و پاسخ APIاندازه‌گیری پایه عملکرد صفحه

   پروژه پیشنهادی: برای سامانه مدیریت کارهای تیمی، سناریوهای ورود، دسترسی غیرمجاز و ثبت کار را آزمایش کنید. سپس خطای عمدی در API یا رابط ایجاد کنید و روند یافتن و رفع آن را در README پروژه ثبت کنید.

   معیار پایان گام: می‌توانید برای رفتارهای حیاتی سناریوی تست تعریف کرده، خطای چندلایه‌ای را با شواهد شبکه و سرور پیگیری کنید و پیش از ادغام تغییر، بررسی دستی مشخصی انجام دهید.

8. ۸

   استقرار ساده و پروژه نهایی قابل‌نمایش

   ۶۰ ساعت

   هدف گام: پروژه را به شکل قابل‌اجرا و قابل‌بررسی آماده کنید و چرخه تحویل یک قابلیت را کامل کنید.

   اصول استقرار نرم‌افزار را فرا بگیرید تا تفاوت‌های محیط توسعه و تولید را درک کنید. موضوعات اصلی در این گام عبارت‌اند از:

   • تنظیم متغیرهای محیطی

   • ساخت نسخه نهایی فرانت‌اند (Build)

   • مدیریت اتصال پایگاه داده

   • بررسی لاگ‌ها در محیط آنلاین

   ابزار Docker برای یکسان‌سازی محیط اجرا در این بخش استفاده می‌شود. پروژه قبلی خود را کامل کنید و فایل README جامع‌ای بنویسید که مسئله، قابلیت‌ها، معماری، روش اجرا و متغیرهای محیطی را توضیح دهد. برای استخدام، داشتن پروژه کامل و شفاف بسیار ارزشمندتر از ادعای تسلط بر ابزارهای متعدد است.

   مهارت‌ها

   کانتینرسازی نرم‌افزارکنترل نسخهتوسعه وب فرانت‌اندتوسعه بک‌اندتست نرم‌افزار

   ابزارها

   داکرگیتنود جی‌اسری‌اکتپستگرس‌کیوال

   مفاهیم تکمیلی

   تفکیک تنظیمات محیط توسعه و تولیدمدیریت متغیرهای محیطیساخت نسخه تولید رابط کاربریاجرای سرویس‌ها در کانتینراتصال سرویس و پایگاه دادهبررسی لاگ پس از استقرارمستندسازی روش اجراثبت محدودیت‌ها و تصمیم‌های فنی

   پروژه پیشنهادی: نسخه نهایی سامانه مدیریت کارهای تیمی را با React و Node.js و PostgreSQL آماده کنید. آن را با Docker اجراپذیر کنید، README کامل بنویسید و یک قابلیت را از رابط تا API و داده با تاریخچه Git قابل‌بررسی تحویل دهید.

   معیار پایان گام: پروژه شما با دستورهای مستند اجرا می‌شود، داده واقعی دارد، مسیرهای اصلی آن قابل‌آزمون‌اند، متغیرهای حساس در کد ثبت نشده‌اند و می‌توانید جریان یک قابلیت را از رابط تا پایگاه داده توضیح دهید.

ابزارهای مسیر

موارد زیر تصویری کلی از این بخش برای این مسیر ارائه می‌کنند.

• ابزار جاوا اسکریپت JavaScript
• ابزار ری‌اکت React
• ابزار نود جی‌اس Node.js
• ابزار پستگرس‌کیوال PostgreSQL
• ابزار گیت Git
• ابزار پستمن Postman
• ابزار کروم دولوپر تولز Chrome DevTools
• ابزار داکر Docker

خطاهای رایج مسیر

برای آشنایی بهتر با این مسیر، توجه به موارد زیر می‌تواند مفید باشد.

• یادگیری هم‌زمان چند دسته فناوری مختلف

  React و Vue.js و Laravel و Node.js و چند پایگاه داده را هم‌زمان شروع نکنید. یک دسته فناوری به هم‌مرتبط را تا ساخت، تست و اجرای پروژه کامل پیش ببرید. سپس فناوری‌های بعدی را با مقایسه نیازهای واقعی پروژه انتخاب کنید.

• ماندن طولانی در آموزش‌های جدا از پروژه

  از آموزش‌ها به عنوان راهنما استفاده کنید و بخش اصلی وقت خود را به کدنویسی اختصاص دهید.

• اعتماد به اعتبارسنجی رابط کاربری

  اعتبارسنجی در React را برای تجربه کاربر نگه دارید، اما تمام ورودی‌ها و مجوزها را در سرور نیز کنترل کنید. داده ارسالی از مرورگر همیشه قابل‌اعتماد نیست.

• طراحی API بدون قرارداد روشن

  برای هر مسیر، ورودی، پاسخ موفق، وضعیت‌های خطا و قواعد دسترسی را پیش از اتصال رابط مشخص کنید. سپس مسیر را با Postman آزمایش کنید.

• نادیده‌گرفتن مدل داده تا پایان پروژه

  پیش از نوشتن مسیرهای اصلی API، موجودیت‌ها، رابطه‌ها و محدودیت‌های داده را روی کاغذ یا به کمک نمودار ساده‌ای مشخص کنید. به طور معمول، تغییر دیرهنگام مدل داده بخش‌های زیادی را می‌شکند.

• استفاده نمایشی از Docker و ابزارهای زیرساخت

  ابزارهای زیرساختی را برای حل چالش‌های واقعی محیط اجرا به کار ببرید.

• رفع خطا با حدس‌زدن

  خطاها را به صورت گام‌به‌گام از مرورگر تا لاگ سرور و پایگاه داده پیگیری کنید.

• ثبت commit-های مبهم یا حجیم

  تغییرات را در واحدهای کوچک و قابل‌بازبینی ثبت کنید. پیام commit باید تغییر واقعی را توضیح دهد، مانند «افزودن اعتبارسنجی ایجاد کار».

چک‌لیست آمادگی شغلی

موارد زیر را یک‌به‌یک بررسی کنید تا چیزی جا نماند:

• می‌توانم یک رابط واکنش‌گرا با React و کامپوننت‌های قابل‌استفاده مجدد بسازم.
• می‌توانم API دارای اعتبارسنجی ورودی، پاسخ خطا و عملیات CRUD پیاده‌سازی کنم.
• می‌توانم مدل داده رابطه‌ای طراحی کنم و با SQL داده را بخوانم یا تغییر دهم.
• می‌توانم رابط React را به API خودم متصل و حالت‌های بارگذاری و خطا را مدیریت کنم.
• می‌توانم احراز هویت و کنترل دسترسی پایه را در سمت سرور اعمال کنم.
• می‌توانم خطا را از مرورگر تا API، لاگ سرور و پایگاه داده پیگیری کنم.
• می‌توانم تغییرات پروژه را با Git در commit-های کوچک و قابل‌خواندن ثبت کنم.
• می‌توانم پروژه فول‌استک خود را با دستورهای مستند اجرا کنم و معماری ساده آن را توضیح دهم.
• می‌توانم نیاز کوچک و مبهمی را به کارهای اجرایی فرانت‌اند، بک‌اند، داده و تست تقسیم کنم.
• می‌توانم کدهای نوشته شده توسط هم‌تیمی را بررسی کنم، پرسش روشن بپرسم و بازخورد فنی محترمانه و مشخص بدهم.
• می‌توانم تصمیم‌های فنی و محدودیت‌های پروژه را در README یا مستند کوتاه ثبت کنم.
• می‌توانم کد موجود را بخوانم، جریان یک قابلیت را دنبال کنم و تغییر کوچک را بدون شکستن رفتارهای اصلی اعمال کنم.

پرسش‌های پرتکرار

پرسش‌ها و پاسخ‌های زیر، برخی از موضوعات مهم درباره نقشه راه شغلی توسعه‌دهنده فول‌استک را روشن می‌کنند.

آموزش‌های مرتبط در فرادرس

• آموزش اچ تی ام ال، طراحی وب با HTML، مقدماتی + گواهینامه آموزش ویدئویی
• آموزش سی اس اس، طراحی وب سایت با CSS، مقدماتی + گواهینامه آموزش ویدئویی
• آموزش ساخت وب سرویس API با FastAPI در پایتون، مقدماتی + گواهینامه آموزش ویدئویی
• آموزش پروژه محور جنگو و پایتون، طراحی سایت و وب اپلیکیشن با فریمورک Django + گواهینامه آموزش ویدئویی
• فول استک چیست و چگونه برنامه نویس فول استک شویم؟ آموزش متنی
• فرانت اند چیست و چه کاربردی در برنامه نویسی دارد؟، از صفر تا صد آموزش متنی
• جاوا اسکریپت چیست؟، از صفر تا صد JavaScript آموزش متنی
• نقشه راه برنامه نویسی بک اند برای ۲۰۲۶ از شروع تا بازار کار آموزش متنی

منابع پیشنهادی

• Learn web development, MDN مستنداتdeveloper.mozilla.org