معرفی و پیشینه دانشگاه
دانشگاه هنر اسلامی تبریز دانشگاهی دولتی در شهر تبریز، مرکز استان آذربایجان شرقی است. این دانشگاه زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری فعالیت میکند و تمرکز آموزشی و پژوهشی خود را بر حوزههای هنر، معماری، صنایعدستی، مرمت و میراث فرهنگی با رویکرد هنر ایرانیاسلامی قرار داده است.
حوزههای آموزشی این مرکز رشتههایی نظیر معماری، شهرسازی، هنرهای صناعی، فرش، طراحی صنعتی، چندرسانهای، مرمت آثار تاریخی، پژوهش هنر و نگارگری را شامل میشود. بخشی از آموزش در این رشتهها از طریق فعالیتهای کارگاهی، آزمایشگاهی و مطالعه میدانی بناها و آثار تاریخی صورت میپذیرد.
فضای فیزیکی این دانشگاه شامل مجموعه کارخانه چرمسازی خسروی و چند خانه تاریخی در محله مقصودیه تبریز است که بازسازی و تغییر کاربری یافتهاند.
این نهاد از نظر ساختار اداری و آموزشی به طور کامل از دانشگاه تبریز، دانشگاه هنر (تهران)، دانشگاه علوم پزشکی تبریز و دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریزمستقل است.
تاریخچه و مسیر توسعه
دانشگاه هنر اسلامی تبریز در سال ۱۳۷۸ خورشیدی شکل گرفت و فعالیت آموزشی خود را با پذیرش ۲۴۱ دانشجو در رشتههای طراحی صنعتی، فرش و معماری آغاز کرد.
در مرحله نخست، کارخانه چرمسازی خسروی و خانههای تاریخی محله مقصودیه برای ایجاد فضاهای آموزشی و دانشگاهی مرمت و مقاومسازی شدند. خانههای بهنام، قدکی و گنجهایزاده به آتلیه، کلاس، فضای نمایشگاهی و بخش اداری دانشکده معماری و شهرسازی تبدیل شدند و پردیس کارخانه نیز کاربریهایی مانند کتابخانه، آمفیتئاتر، سالن ورزشی، غذاخوری و فضاهای اداری پیدا کرد.
دانشکده هنرهای اسلامی در سال ۱۳۸۴ با پذیرش دانشجو در رشته کارشناسی هنر اسلامی با گرایش شیشه راهاندازی شد. دانشکده هنرهای کاربردی نیز در سال ۱۳۸۷ رشته مرمت آثار تاریخی و فرهنگی را راهاندازی کرد و از مهر ۱۳۹۱ در رشته کارشناسی ارشد باستانسنجی دانشجو پذیرفت.
در ادامه، حوزههای آموزش و پژوهش دانشگاه در معماری، شهرسازی، هنرهای صناعی، حفاظت آثار فرهنگی، فرش، طراحی و چندرسانهای گسترش یافت. بنابراین، توسعه دانشگاه همزمان در دو مسیر پیش رفت: احیای بناهای تاریخی برای استفاده آموزشی و گسترش آموزشهای مرتبط با هنر ایرانیاسلامی و میراث فرهنگی.
موقعیت و پردیسها
مجموعه اصلی دانشگاه در بافت تاریخی تبریز و در ارتباط با محله مقصودیه و کارخانه چرمسازی خسروی قرار دارد. بخشی از فضاهای دانشگاهی در خانههای تاریخی بهنام، قدکی و گنجهایزاده مستقر است.
خانه بهنام محل استقرار بخش اداری دانشکده معماری و شهرسازی معرفی شده و خانه قدکی برای بخشی از آتلیهها و فضاهای نمایشگاهی این دانشکده استفاده میشود. خانه گنجهایزاده نیز آتلیهها و کلاسهای درس دانشکده معماری و شهرسازی را در خود جای داده است.
در پردیس کارخانه چرمسازی، فضاهایی مانند ساختمان اداری، کتابخانه، آمفیتئاتر، سالن ورزشی، غذاخوری و فضاهای پشتیبانی دانشگاهی شکل گرفتهاند.
مقاطع تحصیلی
این دانشگاه بهطور پایدار در مقاطع زیر دانشجو میپذیرد:
ساختار آموزشی
دانشکدهها و حوزههای آموزشی زیر، بدنه اصلی آموزش در این دانشگاه را میسازند.
دانشکدهها و واحدهای آموزشی
-
دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی
در خانههای تاریخی محله مقصودیه نیز آتلیهها و کلاسهای این دانشکده مستقر هستند. پژوهشهای آن معماری اسلامی، بافت تاریخی، طراحی شهری، اقلیم و فناوریهای نوین معماری را دربرمیگیرد.
-
دانشکده حفاظت آثار فرهنگی
این دانشکده آموزش مرمت و حفاظت را با آزمایشگاههای شیمی، تحلیل مواد و کارگاههای تخصصی سنگ، سفال، شیشه، فلزات تاریخی، مواد آلی، نقاشی و آرایههای معماری پیوند میدهد.
-
دانشکده هنرهای اسلامی
این دانشکده در حوزههایی مانند نگارگری، سفال، شیشه، هنر و صنایع چوب و هنر و صنایع فلز فعالیت آموزشی و پژوهشی دارد و آموزش آن با کارگاههای تخصصی و بازدید از کارگاههای سنتی همراه است.
-
دانشکده چندرسانهای
این دانشکده حوزه فعالیتهای هنری و رسانهای دانشگاه را پوشش میدهد و در کنار دانشکدههای معماری، حفاظت آثار فرهنگی و هنرهای اسلامی، بخشی از ساختار آموزشی دانشگاه است.
حوزهها و رشتههای تحصیلی
معماری و شهرسازی
معماری اسلامی، طراحی معماری، شهرسازی، طراحی شهری، بازآفرینی بافت تاریخی، معماری پایدار، فناوریهای شهری و رابطه معماری با فرهنگ و محیط از حوزههای اصلی این بخش هستند.
هنرهای اسلامی و صناعی
نگارگری، سفال، شیشه، چوب، فلز، فرش، هنرهای نساجی سنتی، نقاشی ایرانی و پژوهش هنر، هویت آموزشی هنرهای اسلامی و صناعی دانشگاه را شکل میدهند.
حفاظت و مرمت میراث فرهنگی
مرمت آثار تاریخی و فرهنگی، باستانسنجی، شناخت مواد، تحلیل شیمیایی آثار، حفاظت نقاشی، اسناد، نسخ خطی، پارچه، فلز، سفال، سنگ و آرایههای معماری در این حوزه قرار میگیرد.
رسانه و چندرسانهای
دانشگاه در کنار حوزههای سنتی هنر و معماری، فعالیتهای آموزشی و هنری مرتبط با چندرسانهای را نیز دنبال میکند.
محیط علمی و دانشجویی
پژوهش، فناوری و پیوند با صنعت
فعالیتهای پژوهشی این مرکز بیشتر بر حوزه هنر، صنایعدستی، معماری سنتی و علوم بینرشتهای مرمت متمرکز است. موضوعاتی نظیر باستانسنجی، متالوگرافی آثار تاریخی، تحلیل مواد آلی و معدنی و مطالعات بازآفرینی بافتهای شهری از محورهای تحقیقاتی آن به شمار میروند.
نشریات و همایشهای علمی دانشگاه نیز موضوعاتی مانند هنرهای اسلامی، صنایعدستی و مقاومسازی بناهای تاریخی را پوشش میدهند.
امکانات و زیرساختها
دانشکده حفاظت آثار فرهنگی آزمایشگاه شیمی تجزیه و آزمایشگاه شیمی عمومی دارد. این آزمایشگاهها برای تحلیل مواد آلی و معدنی، شناسایی و اندازهگیری مواد و آموزش مبانی علمی مرمت استفاده میشوند.
کارگاههای حفاظت و مرمت سنگ، سفال و شیشه، فلزات تاریخی، مواد آلی، نقاشی سهپایهای و دیواری و آرایههای معماری، بخش عملی آموزش حفاظت و مرمت را پشتیبانی میکنند. کتابخانه تخصصی حفاظت و مرمت نیز منابعی درباره مرمت و علوم میانرشتهای میراث فرهنگی دارد.
در پردیس کارخانه چرمسازی خسروی، کتابخانه، آمفیتئاتر، سالن ورزشی، غذاخوری، سلفهای دانشجویی و بوفههای پردیس هنر و دانشکده معماری و شهرسازی معرفی شدهاند. گالریهای فرهنگی و هنری و فضاهای نمایش آثار دانشجویان نیز در مجموعه دانشگاهی قرار دارند.
فضای دانشگاه و شهر میزبان
موقعیت جغرافیایی دانشگاه در بافت مرکزی تبریز، امکان دسترسی مستقیم دانشجویان به بناها و مراکزی مانند بازار تاریخی تبریز، مسجد کبود، موزه آذربایجان و موزه قاجار را فراهم میکند.
برگزاری کلاسها در بناهای تاریخی مرمت شده، ویژگیهای کالبدی خاصی ایجاد کرده است. در کنار تجربه حضور در فضاهای سنتی، محدودیتهای کالبدی این بناها مانند ظرفیت محدود برخی کلاسها، شرایط نورگیری یا تهویه در مقایسه با پردیسهای نوساز از مواردی است که در محیط آموزشی آن وجود دارد.
ارائه خدمات رفاهی مانند خوابگاه، وام دانشجویی و تغذیه بر اساس قوانین صندوق رفاه دانشجویان و ضوابط مصوب دانشگاه در هر سال تحصیلی تعیین میشود.
ارزیابی برای داوطلبان
این بخش تصویری کلی از نقاط قوت و چالشهای دانشگاه هنر اسلامی تبریز ارائه میکند.
ویژگیهای متمایز
-
پردیس در بناهای تاریخی تبریز
کارخانه چرمسازی خسروی و خانههای تاریخی محله مقصودیه به فضاهای آموزشی، آتلیهای، اداری و فرهنگی دانشگاه تبدیل شدهاند.
-
پیوند هنرهای صناعی با آموزش کارگاهی
رشتهها و گرایشهایی مانند شیشه، سفال، چوب، فلز و نگارگری در کنار کارگاههای تخصصی و ارتباط با کارگاههای سنتی آموزش داده میشوند.
-
آموزش علمی حفاظت و مرمت
آزمایشگاههای شیمی و کارگاههای تخصصی مواد، فلزات تاریخی، نقاشی، اسناد و آرایههای معماری، مرمت را به تحلیل علمی آثار پیوند میدهند.
نکاتی که داوطلب باید بسنجد
-
تمرکز موضوعی محدود
مأموریت دانشگاه بر هنر ایرانیاسلامی، معماری، صنایعدستی و میراث فرهنگی متمرکز است. بنابراین دامنه انتخاب آن مانند دانشگاههای جامع گسترده نیست.
-
الزامات فضای تاریخی
تحصیل در خانهها و مجموعههای تاریخی تجربهای متمایز ایجاد میکند، اما سازگار کردن بناهای قدیمی با نیازهای آموزشی میتواند به محدودیت فضاهای جانبی و دسترسی منجر شود.
این دانشگاه مناسب چه داوطلبانی است؟
این دانشگاه را زمانی در اولویت قرار دهید که رشته مورد نظر شما در هنر ایرانیاسلامی، معماری، صنایعدستی، حفاظت یا مرمت آثار فرهنگی باشد و برنامه درسی آن با هدف حرفهای شما همخوانی داشته باشد.
در انتخاب رشته، سهم درسهای کارگاهی، نیاز به کار با مواد، علاقه به هنرهای سنتی و تمایل به مطالعه بناها و آثار تاریخی را بررسی کنید. اگر کارگاه، آزمایشگاه و تولید اثر برای شما معیارهای اصلی یادگیری هستند، امکانات مستند دانشگاه را با نیازهای همان رشته و مقطع تطبیق دهید.
همچنین باید بتوانید با رفتوآمد میان بناهای تاریخی و محدودیت احتمالی فضاهای جانبی، دسترسی و سازمان کلاسها کنار بیایید. برای معماری، برنامه درسی و میزان توجه به فناوریهای حرفهای را جداگانه بررسی کرده و سپس آن را با برنامههای معماری دانشگاه تبریز مقایسه کنید.
دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز و دانشگاه علوم پزشکی تبریز گزینههای همنام یا همشهر با ماموریت متفاوتاند و مقایسه آنها برای تشخیص هویت نهادی و نوع آموزش اهمیت دارد.
پرسشهای رایج درباره دانشگاه هنر اسلامی تبریز
در این بخش، به تعدادی از پرسشهای رایج درباره این دانشگاه پاسخ داده شده است.
دانشگاه هنر اسلامی تبریز دولتی است یا شهریهای؟
این دانشگاه دولتی و زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است. جزئیات پذیرش و هزینههای مرتبط با هر دوره باید در دفترچه همان سال بررسی شود.
هر دانشکده دانشگاه هنر اسلامی تبریز چه حوزهای را پوشش میدهد؟
معماری و شهرسازی بر طراحی و مسائل شهری تمرکز دارد، حفاظت آثار فرهنگی بر مرمت و تحلیل مواد، هنرهای اسلامی بر هنرهای صناعی و نگارگری و چندرسانهای بر فعالیتهای هنری و رسانهای.
تحصیل در پردیسهای تاریخی چه پیامد عملی دارد؟
این محیط مشاهده مستقیم معماری و میراث را ممکن میکند، اما اندازه فضاها، مسیرهای رفتوآمد و دسترسی به برخی فضاهای جانبی ممکن است با پردیسهای نوساز متفاوت باشد.
امکانات مرمت دانشگاه برای چه نوع آموزشی کاربرد دارد؟
این امکانات آموزش عملی شناخت مواد و حفاظت آثار سنگی، سفالی، شیشهای، فلزی، آلی، نقاشی و آرایههای معماری را پشتیبانی میکنند.
دانشگاه هنر اسلامی تبریز با دانشگاه علوم پزشکی تبریز و دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز یکی است؟
خیر. دانشگاه هنر اسلامی تبریز، دانشگاه دولتی تخصصی هنر و معماری است. دانشگاه علوم پزشکی تبریز نهادی جداگانه در حوزه علوم پزشکی و دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز نیز نهادی مستقل از نظام دانشگاه آزاد اسلامی است.
دانشگاه هنر اسلامی تبریز با دانشگاه هنر چه تفاوتی دارد؟
دانشگاه هنر اسلامی تبریز در تبریز بر هنر ایرانیاسلامی، معماری و میراث فرهنگی تمرکز دارد؛ دانشگاه هنر نهادی جداگانه است و نباید این دو را یکی دانست.
دانشگاههای مرتبط و نزدیک
دانشگاههای زیر از نظر موقعیت، نوع نهاد یا تمرکز آموزشی به این دانشگاه نزدیک هستند.