معرفی
«مهندس نرمافزار» (Software Engineer) مسئلههای کسبوکار یا نیازهای کاربران را به نرمافزار قابل استفادهای تبدیل میکند. این نرمافزار باید قابل نگهداری باشد و حتی در شرایط مختلف نیز عملکرد قابل اعتمادی داشته باشد. وظیفه مهندس نرمافزار فقط نوشتن کد نیست، بلکه باید کارهای زیر را هم انجام بدهد.
نیازمندیها را درک کند.
برای مشکلات مختلف، راهحلهای فنی طراحی کند.
کدها را آزمایش و بازبینی کند.
پس از انتشار نیز عملکرد سامانه را بررسی کند.
این شغل برای افرادی مناسبتر است که از تحلیل مسئلههای مبهم، یادگیری مداوم و بهبود تدریجی راهحلها لذت میبرند. بخش مهمی از این شغل، نگهداری و بهبود کدهای موجود است، نه ساخت پروژه از صفر.
در هر هفته کاری معمول، بخشی از زمان مهندس نرمافزار صرف تقسیم قابلیتهای اصلی به کارهای کوچکتر، بررسی کد همتیمیها، رفع باگ، گفتوگو با مدیر محصول یا طراح و بررسی رخدادهای محیط عملیاتی میشود. ممکن است روزی زمان خود را به افزودن رابط برنامهنویسی کاربردی «API» بگذرانید و روز بعد، علت کندی سرویس یا خطای گزارش شده از سوی کاربران را بررسی کنید.
نحوه فعالیت مهندس نرمافزار در سازمانهای مختلف
در تیمهای کوچک، مسئولیتها معمولا گستردهتر هستند اما در شرکتهای بزرگتر، نقش مهندس نرمافزار میتواند به «بکاند» (Backend)، «فرانتاند» (Frontend)، «فولاستک» (Full-stack)، توسعه پلتفرم یا سامانههای داخلی نزدیکتر باشد.
در زمان روبهرو شدن با آگهی شغلی با عنوان «Software Engineer»، فقط به نام شغل توجه نکنید. شرح وظایف، زبان یا پلتفرم فنی، میزان کارهای نگهداری، انتظار تیم از طراحی سیستم و شیوه همکاری را نیز بررسی کنید. زیرا ممکن است این موقعیت شغلی بیشتر به بکاند، فرانتاند یا فولاستک مربوط باشد.
جذب موقعیت شغلی برای افراد تازه کار
اگر در ابتدای مسیر هستید، بهتر است بتوانید مهارت انجام کارهایی مانند موارد زیر را از خود نشان بدهید.
توضیح تصمیمهای فنی
نوشتن کدهای خوانا
استفاده از Git
ساخت تستهای پایه
همچنین داشتن نمونهکاری قابل اجرا که مسئله، تصمیمها و محدودیتهای آن را توضیح دهد، از فهرست کردن فناوریها ارزش بیشتری دارد.
بعضی از ابزارهای کاربردی مهندس نرمافزار
برای همکاری روی کد، تغییرات معمولا با Git ثبت میشوند، از طرف دیگر تیمهای توسعه نیز ممکن است مخزن کد خود را روی GitHub یا GitLab نگه دارند. این دو پلتفرم جایگزین یکدیگر هستند و انتخاب آنها به فرایند کاری تیم بستگی دارد.
در بعضی پروژهها نیز از Docker برای یکسان کردن محیط توسعه یا اجرای سرویسها استفاده میشود. البته این ابزار، جزو ابزارهای روزمره همه مهندسان نرمافزار نیست. همکاری با تیم «دواپس» (DevOps) نیز بیشتر هنگام انتشار، پایش و رفع مشکلات محیط عملیاتی اهمیت پیدا میکند.
مراحل ورود به مهندسی نرمافزار
برای آشنایی با مسیر یادگیری این شغل: نقشه راه مهندس نرمافزار را مطالعه کنید.
برای گرفتن اولین موقعیت شغلی: راهنمای ورود به این حرفه را بررسی کنید.
برای آمادگی جلسههای استخدام: راهنمای مصاحبه مهندس نرمافزار را بخوانید.
این شغل را با نامهای دیگری نیز میشناسند:
- توسعهدهنده نرمافزار
- Software Developer
- SWE
وظایف و مسئولیتها
فعالیتهای زیر بخشهای اصلی نقش مهندس نرمافزار را نشان میدهند.
-
تحلیل و تبدیل نیازمندی به راهحل فنی
نیازهای محصول را با مدیر محصول، طراح و اعضای فنی بررسی میکند، ابهامها را مشخص میکند و آنها را به وظایف فنی، مدل داده، رابطها یا تغییرات قابلپیادهسازی تبدیل میکند.
-
طراحی و پیادهسازی قابلیتها
قابلیتهای نرمافزار را با انتخاب ساختار مناسب کد، قراردادهای API و الگوهای طراحی پیادهسازی میکند تا توسعه و تغییرات بعدی ممکن بماند.
-
نوشتن و نگهداری تست
برای مسیرهای مهم و خطاهای شناختهشده تست مینویسد یا بهروزرسانی میکند تا تغییرات جدید باعث خرابشدن رفتارهای قبلی نشوند.
-
اشکالزدایی و رفع باگ
با بررسی گزارش خطا، لاگها، دادههای ورودی و مسیر اجرای برنامه، علت ریشهای مشکل را پیدا میکند و رفع آن را همراه با آزمون مناسب انجام میدهد.
-
بازبینی کد و همکاری در مخزن
تغییرات را در Git ثبت و از طریق Pull Request یا Merge Request ارائه میکند، بازخورد میدهد و بازخوردهای فنی را برای بهبود کیفیت و خوانایی کد اعمال میکند.
-
مشارکت در طراحی سیستم
برای قابلیتهای جدید یا تغییرات پرریسک، درباره مرز سرویسها، ذخیرهسازی داده، مقیاسپذیری، خطاپذیری و هزینه نگهداری با تیم تصمیمگیری میکند.
-
پشتیبانی از انتشار و نگهداری نرمافزار
در آمادهسازی انتشار، بررسی خطاهای پس از انتشار و اصلاح مسائل محیط عملیاتی با تیمهای دواپس و تضمین کیفیت همکاری میکند.
نیازمندیها و مهارتها
برای موفقیت در این شغل، مجموعهای از مهارتها و ابزارها لازم است که در ادامه معرفی شدهاند.
مهارتهای مورد نیاز
- مهارت تست نرمافزار Software Testing
- مهارت کنترل نسخه Version Control
- مهارت ارتباطات فنی Technical Communication
- مهارت کار با Git ّGit
سایر نیازمندیها
جدای از مهارتها و ابزارهای بالا، این موارد هم در آگهیهای استخدام این شغل دیده میشوند:
- انگلیسی فنی برای خواندن مستندات و خطاها
- توانایی دریافت و ارائه بازخورد حرفهای
- دقت در ثبت مسئله و مستندسازی تصمیمهای فنی
- مدیریت زمان و اولویتبندی در کارهای تیمی
چشمانداز شغلی
موارد زیر برخی از ملاحظات مهم درباره آینده این شغل را نشان میدهند.
-
عنوان آگهی را با شرح وظایف بخوانید
عنوانهایی مانند Software Engineer، توسعهدهنده بکاند، فرانتاند یا فولاستک میتوانند دامنه مسئولیتهای متفاوتی داشته باشند. پیش از درخواست، فناوریهای اصلی، نوع محصول، سهم نگهداری کد و سطح استقلال موردانتظار را با هدف شغلی خود مقایسه کنید.
-
پیشنهاد شغلی را با چند معیار مقایسه کنید
برای ارزیابی جبران خدمات، فقط مبلغ قرارداد را نبینید. مواردی مانند سطح مسئولیت، امکان یادگیری از بازبینی کد، کیفیت فرایند توسعه، نوع قرارداد، ساعت و محل کار، پیچیدگی محصول و فرصت رشد فنی را در کنار هم بررسی کنید.
-
رشد شغلی از عمق یا گستره فنی
مسیر رشد میتواند به توسعه تخصصی در بکاند یا فرانتاند، فولاستک، مهندسی پلتفرم و دواپس، معماری نرمافزار یا رهبری فنی برسد. انتخاب مسیر به نوع مسئلههایی بستگی دارد که حل میکنید.
-
همکاری دورکار به فرایند تیم وابسته است
برخی تیمها همکاری دورکار یا ترکیبی دارند. در این مدل، گزارشدادن شفاف، نوشتن مستندات، مدیریت کار شخصی و ارتباط منظم اهمیت بیشتری پیدا میکند. پیش از پذیرش موقعیت، درباره زمانهای همپوشانی، شیوه بازبینی کد و دسترسی به منتور سؤال کنید.
-
یادگیری پس از استخدام متوقف نمیشود
فناوریها تغییر میکنند، اما مسئله اصلی ثابت است: ساختن نرمافزاری که دیگران بتوانند بفهمند، تغییر دهند و با اطمینان اجرا کنند. مهارت در طراحی، تست و عیبیابی ماندگارتر از تسلط سطحی بر یک فریمورک است.
پرسشهای رایج درباره مهندس نرمافزار
در این بخش، به تعدادی از پرسشهای رایج درباره این شغل پاسخ داده شده است.
تفاوت مهندس نرمافزار و برنامهنویس چیست؟
در عمل، عنوانهای «مهندس نرمافزار» و «برنامهنویس» در بسیاری از آگهیهای شغلی با هم همپوشانی دارند. معمولاً مهندس نرمافزار مسئولیت گستردهتری در طراحی، معماری، کیفیت، تست، نگهداری و همکاری تیمی دارد، در حالی که برنامهنویس بیشتر بر نوشتن کد، پیادهسازی ویژگیها و رفع باگ تمرکز میکند.
آیا برای مهندس نرمافزار شدن باید مدرک دانشگاهی داشت؟
مدرک مرتبط میتواند در برخی فرایندهای استخدامی مزیت باشد، اما برای نشاندادن توانایی عملی کافی نیست. نمونهکار قابل اجرا، کد خوانا، توضیح روشن تصمیمهای فنی و توانایی حل یک مسئله مشخص، شواهد عملیتری برای ارائه در رزومه و گفتوگوی استخدامی هستند.
مهندس نرمافزار باید چند زبان برنامهنویسی بلد باشد؟
برای شروع، تسلط عملی بر یک زبان و اکوسیستم آن بهتر از آشنایی سطحی با چند زبان است. سپس با توجه به مسیر شغلی و نیاز تیم، زبانها و ابزارهای دیگر را اضافه میکنید.
آیا این شغل فقط شامل ساخت پروژههای جدید است؟
خیر. بخش بزرگی از کار واقعی شامل خواندن کد موجود، رفع باگ، بهبود عملکرد، نوشتن تست، بازبینی تغییرات و کاهش ریسک انتشار است. اگر فقط ساختن از صفر را دوست دارید، باید این بخش مهم شغل را نیز در تصمیم خود حساب کنید.
یک نیروی جونیور در ماههای اول چه انتظاری باید داشته باشد؟
معمولاً ابتدا با کدبیس، فرایند تیم، ابزارهای کنترل نسخه و وظایف کوچکتر آشنا میشوید. انتظار واقعبینانه این است که با کمک همتیمیها، کارهای محدود را کامل کنید، سؤال دقیق بپرسید و از بازخورد برای بهبود کد خود استفاده کنید.
آیا مهندس نرمافزار میتواند دورکار کار کند؟
بله، اما نوع همکاری به شرکت و سطح تجربه بستگی دارد. در کار دورکار، توانایی ارتباط نوشتاری، مستندسازی، پیگیری مستقل کارها و هماهنگی با تیم برای موفقیت ضروریتر میشود.
برای رسیدن به آمادگی استخدام جونیور چقدر زمان لازم است؟
اگر پیشزمینه برنامهنویسی دارید و هفتهای حدود ۱۰ ساعت تمرین هدفمند انجام میدهید، رسیدن به آمادگی اولیه معمولاً ۳ تا ۶ ماه زمان میخواهد. از نقطه صفر، با همین زمان هفتگی، بازه واقعبینانهتر ۶ تا ۱۲ ماه است. این زمان باید شامل ساخت دستکم یک پروژه قابل ارائه، تمرین Git، تست و حل مسئله باشد.
آموزشهای مرتبط در فرادرس
-
آموزش مهندسی نرم افزار پیشرفته
-
آموزش مهندسی نرم افزار ۱ + گواهینامه
-
راهنمای جامع شغلی مهندسی نرم افزار، وظایف، فرصت ها و بازار کار (رایگان)
-
آموزش رایگان اصول و مبانی برنامه نویسی + گواهینامه
-
دیزاین پترن چیست؟، الگوی طراحی در مهندسی نرم افزار و کاربرد آن (رایگان)
-
آموزش برنامه نویسی پایتون Python، مقدماتی + گواهینامه
-
معماری سه لایه در مهندسی نرم افزار چیست؟ | راهنمای جامع
-
تفاوت برنامه نویس با توسعه دهنده و مهندس نرم افزار، به زبان ساده