معرفی
گرافانا (Grafana) ابزار متنباز ساخت داشبورد، مصورسازی و تحلیل دادههای عملیاتی است. تیمها با اتصال گرافانا به منابع داده مختلف، متریکها، لاگها و تریسها را در قالب نمودار، جدول و پنلهای قابل تنظیم نمایش میدهند و از آنها برای پایش وضعیت سرویسها، تحلیل رخدادها و بررسی روند تغییرات استفاده میکنند.
در سناریوهای مشاهدهپذیری، گرافانا اغلب مکمل Prometheus است: Prometheus دادههای متریک را جمعآوری و ذخیره میکند و گرافانا آنها را برای بررسی وضعیت سرویسها، کشف تغییرات غیرعادی و تحلیل رخدادها نمایش میدهد. OpenTelemetry نیز میتواند دادههای مشاهدهپذیری را از سرویسها تولید و ارسال کند. گرافانا میتواند به منابعی مانند Loki، Jaeger، پایگاههای داده و سرویسهای ابری نیز متصل شود.
گرافانا امکان تعریف هشدار بر اساس دادههای منابع متصل را نیز فراهم میکند. در معماریهای مبتنی بر Prometheus، Alertmanager معمولاً وظیفه مدیریت، گروهبندی و مسیردهی اعلانها را بر عهده دارد. انتخاب روش هشداردهی به معماری پایش و ابزارهای مورد استفاده تیم بستگی دارد.
مهندسان دواپس (DevOps)، مدیران زیرساخت، مهندسان قابلیت اطمینان سایت و گاهی تیمهای توسعه از گرافانا استفاده میکنند. ارزش اصلی آن صرفاً رسم نمودار نیست؛ داشبورد زمانی مفید است که به پرسش عملیاتی مشخصی پاسخ دهد، مانند اینکه کدام سرویس خطا میدهد، تأخیر از چه زمانی بالا رفته یا مصرف منابع کدام بخش غیرعادی است.
گرافانا بهتنهایی دادههای پایش را جمعآوری نمیکند و کیفیت داشبوردهای آن به طراحی مناسب متریکها، لاگها، برچسبها و پرسوجوها وابسته است. بنابراین، استفاده عملی از این ابزار به آشنایی با منابع داده و مفاهیم پایش و مشاهدهپذیری نیاز دارد.
ویژگیهای کلیدی
موارد زیر تصویری کلی از این بخش برای این ابزار ارائه میکنند.
-
داشبوردهای قابل تنظیم
میتوانید برای هر پنل نوع نمایش، پرسوجو، بازه زمانی، واحد، آستانه و برچسبها را تعیین کنید و چند پنل را در یک داشبورد عملیاتی کنار هم قرار دهید.
-
اتصال به منابع داده متنوع
گرافانا از طریق Data Source به سامانههایی مانند Prometheus، Loki، Jaeger، PostgreSQL و MySQL متصل میشود؛ بنابراین دادهها را لزوماً در خود ذخیره نمیکند.
-
پرسوجو و تحلیل تعاملی
کاربر میتواند بازه زمانی، فیلترها و متغیرهای داشبورد را تغییر دهد و برای یافتن منشأ یک رخداد، داده را در سطح سرویس، محیط یا نمونه بررسی کند.
-
هشداردهی مبتنی بر داده
قانون هشدار میتواند مقدار یک پرسوجو را با آستانه یا شرط تعریفشده مقایسه کند و هنگام نقض شرط، اعلان را به کانالهایی مانند ایمیل یا ابزارهای پیامرسان ارسال کند.
-
همبستگی متریک، لاگ و تریس
با تنظیم پیوندهای داده و منابع مناسب، بررسیکننده رخداد میتواند از نمودار متریک به لاگها یا تریس مرتبط برود و مسیر عیبیابی کوتاهتری داشته باشد.
-
مدیریت داشبورد بهصورت کد
داشبوردها و برخی تنظیمات گرافانا را میتوان با API، فایلهای پیکربندی و روشهای مدیریت بهصورت کد کنترل کرد. این رویکرد برای نسخهبندی، بازبینی تغییرات و یکسان نگهداشتن تنظیمات بین محیطها کاربرد دارد.
کاربردها
برای آشنایی بهتر با این ابزار، توجه به موارد زیر میتواند مفید باشد.
-
پایش سلامت سرویسهای وب
نمایش نرخ درخواست، خطاهای HTTP، تأخیر پاسخ و مصرف CPU یا حافظه برای تشخیص سریع افت کیفیت یک رابط برنامهنویسی کاربردی (API) یا سرویس وب.
-
ساخت داشبورد Kubernetes
بررسی وضعیت نودها، پادها (Pod)، مصرف منابع، راهاندازی مجدد کانتینرها و ظرفیت کلاستر (Cluster) با دادههایی که ابزارهای پایش جمعآوری کردهاند.
-
عیبیابی رخداد عملیاتی
مقایسه تغییرات نرخ خطا و تأخیر با لاگها و تریسهای همان بازه زمانی، برای محدود کردن دامنه علت احتمالی رخداد.
-
پایش پایگاه داده و صفها
نمایش شاخصهایی مانند تعداد اتصالها، زمان اجرای پرسوجو، تأخیر تکثیر، اندازه صف یا نرخ پردازش با اتصال گرافانا به منبع داده مناسب، برای بررسی ظرفیت و شناسایی گلوگاهها.
-
اشتراک شاخصهای عملیاتی با تیم
ساخت داشبوردی مشترک برای تیم توسعه و عملیات تا تعریف آنها از شاخصهایی مانند خطا، تأخیر و در دسترس بودن یکسان بماند.
ابزارهای جایگزین
ابزارهای زیر نزدیکترین جایگزینها برای گرافانا به شمار میروند.
پرسشهای رایج درباره گرافانا
اگر درباره این ابزار پرسشی دارید، ممکن است پاسخ آن را در میان موارد زیر پیدا کنید.
آیا گرافانا جای Prometheus را میگیرد؟
خیر. Prometheus معمولاً متریکها را جمعآوری و ذخیره میکند، اما گرافانا آنها را نمایش و تحلیل میکند. گرافانا میتواند به Prometheus و چند منبع داده دیگر متصل شود.
برای شروع کار با گرافانا چه چیزی باید یاد بگیرم؟
ابتدا مفهوم متریک، برچسب، بازه زمانی و آستانه هشدار را یاد بگیرید. سپس یک منبع داده مانند Prometheus را متصل کنید، چند پرسوجوی ساده بنویسید و داشبوردی برای یک سرویس واقعی بسازید.
آیا گرافانا فقط برای دادههای زیرساخت است؟
خیر. گرافانا میتواند دادههای پایگاه داده، محصول یا کسبوکار را نیز از منابع مناسب نمایش دهد. با این حال، برای تحلیل تخصصی رفتار کاربران، گزارشگیری کسبوکار یا تحلیل محصول، ابزارهای تخصصیتر ممکن است گزینه مناسبتری باشند.
آیا ساخت نمودار برای کار با گرافانا کافی است؟
خیر. داشبورد خوب باید پرسش مشخصی را پاسخ دهد و شاخص، واحد، آستانه و بازه زمانی معنادار داشته باشد. نمودارهای زیاد بدون هدف، تشخیص رخداد را دشوارتر میکنند.
تفاوت Grafana OSS و Grafana Cloud چیست؟
Grafana OSS نسخهای است که خودتان نصب و اداره میکنید و کنترل بیشتری بر زیرساخت، دسترسی و محل داده دارید. Grafana Cloud سرویس مدیریتشده است و بخشی از نگهداری را کاهش میدهد. اگر تیم توان اداره نسخه، ارتقا و منابع داده را دارد، خودمیزبانی مناسبتر است؛ در غیر این صورت، Cloud میتواند راهاندازی را سادهتر کند.
محدودیت اصلی گرافانا چیست؟
یکی از محدودیتهای اصلی گرافانا وابستگی آن به منابع داده است. گرافانا معمولاً دادهها را خودش جمعآوری نمیکند و کیفیت تحلیل آن به منبع داده، طراحی متریکها، برچسبگذاری و پرسوجوها وابسته است. در نسخه خودمیزبان نیز نصب، ارتقا، کنترل دسترسی و نگهداری زیرساخت بر عهده تیم است.
چه زمانی ابزار دیگری را بهجای گرافانا بررسی کنم؟
اگر هدف شما جمعآوری و ذخیره متریک است، Prometheus یا ابزارهای مشابه را بررسی کنید. برای جمعآوری و جستوجوی لاگ، Loki و برای رهگیری توزیعشده، Jaeger گزینههای تخصصیتری هستند. برای تحلیل رفتار کاربران وب نیز ابزارهایی مانند Google Analytics مناسبترند. این ابزارها معمولاً جایگزین مستقیم گرافانا نیستند و میتوانند در کنار آن استفاده شوند.
