مهندس کلود کیست و چه وظایف و مهارت‌هایی دارد؟

معرفی

تعریف کوتاهی از شغل مهندس کلود

مهندس کلود (Cloud Engineer) زیرساخت و سرویس‌های لازم برای اجرای نرم‌افزارها در محیط‌های ابری را طراحی، پیاده‌سازی و مدیریت می‌کند. این نقش می‌تواند شامل مدیریت ماشین‌های مجازی، شبکه، ذخیره‌سازی، دسترسی‌ها، امنیت، پایش، پشتیبان‌گیری، مقیاس‌پذیری و خودکارسازی زیرساخت باشد. بسته به ساختار سازمان، مهندس کلود ممکن است در طراحی و نگهداری زیرساخت‌های ابری عمومی، خصوصی یا ترکیبی نیز فعالیت کند.

وظایف شغلی مهندس کلود

در این شغل، بخشی از کار به ساخت و تغییر زیرساخت، خودکارسازی فرایندها و بررسی وضعیت سرویس‌ها اختصاص دارد. برای مثال، ممکن است از Terraform برای تعریف زیرساخت، از ابزارهای پایش برای بررسی وضعیت سرویس‌ها و از Docker یا Kubernetes برای اجرای برنامه‌های کانتینری استفاده شود. با این حال، ابزارهای موردنیاز به فناوری‌های مورد استفاده در هر سازمان بستگی دارند.

عناوین شغلی

عنوان این موقعیت در شرکت‌های مختلف یکسان نیست و ممکن است با عنوان‌هایی مانند Cloud Infrastructure Engineer، Cloud Operations Engineer یا مهندس زیرساخت ابری منتشر شود. در بعضی تیم‌ها نیز بخشی از مسئولیت‌های مهندس کلود با مهندس دواپس (DevOps Engineer) هم‌پوشانی دارد.

محیط کاری مهندس کلود

محیط کار می‌تواند یک ابر عمومی مانند AWS، Microsoft Azure یا Google Cloud، یک ابر خصوصی مانند OpenStack یا یک محیط ترکیبی باشد. انتخاب فناوری به نیازهای سرویس، الزامات امنیتی، محل نگهداری داده، هزینه و معماری سازمان بستگی دارد.

مهارت‌های لازم برای ورود به مهندسی کلود

برای ورود به این شغل، آشنایی عملی با لینوکس، شبکه، Git و اسکریپت‌نویسی اهمیت زیادی دارد. در سطح جونیور، ممکن است وظایفی مانند مستندسازی، ساخت محیط آزمایشی، خودکارسازی کارهای تکراری، بررسی لاگ‌ها و کمک به استقرار سرویس‌ها زیر نظر افراد باتجربه انجام شود.

این شغل را با نام‌های دیگری نیز می‌شناسند:

  • مهندس رایانش ابری
  • مهندس زیرساخت ابری
  • مهندس عملیات ابری
  • کارشناس زیرساخت ابری
  • Cloud Infrastructure Engineer
  • Cloud Operations Engineer

وظایف و مسئولیت‌ها

مسئولیت‌های این شغل را می‌توان در چند فعالیت اصلی خلاصه کرد؛ مهم‌ترین آن‌ها در ادامه آمده‌اند.

  • طراحی و آماده‌سازی زیرساخت ابری

    ماشین‌های مجازی، شبکه‌ها، ذخیره‌سازی، توازن بار و محیط‌های اجرا را بر اساس نیاز سرویس طراحی و در پلتفرم‌های ابری پیاده‌سازی می‌کند.

  • خودکارسازی زیرساخت

    منابع زیرساختی را با Terraform و تنظیمات سرورها را با Ansible تعریف می‌کند تا ساخت و تغییر محیط‌ها قابل‌تکرار، بازبینی‌پذیر و کم‌خطا باشد.

  • استقرار و اداره کانتینرها

    سرویس‌های کانتینری را با Docker آماده می‌کند و در صورت نیاز، با Kubernetes یا ابزارهای مشابه برای استقرار، مقیاس‌پذیری، پایش و بازیابی سرویس‌ها کار می‌کند. نحوه مدیریت و بازیابی به معماری سرویس و تنظیمات محیط اجرا بستگی دارد.

  • پایش و رسیدگی به اختلال‌ها

    شاخص‌های سلامت زیرساخت، مصرف منابع، خطاها و زمان پاسخ را با ابزارهایی مانند Prometheus و Grafana بررسی می‌کند و در رخدادها برای تشخیص و رفع علت همکاری می‌کند.

  • مدیریت امنیت و دسترسی

    دسترسی کاربران و سرویس‌ها، تنظیمات شبکه و نحوه مدیریت کلیدها و اسرار را کنترل می‌کند تا اصل حداقل دسترسی رعایت شود و خطر ناشی از دسترسی‌های غیرضروری کاهش یابد.

  • پشتیبان‌گیری و آمادگی برای بازیابی

    برای داده‌ها و تنظیمات حیاتی، سیاست پشتیبان‌گیری و سناریوی بازیابی تعریف می‌کند و با آزمون دوره‌ای، امکان بازگردانی سرویس‌ها و داده‌ها را بررسی می‌کند.

  • همکاری با تیم‌های توسعه و عملیات

    نیازهای زیرساختی سرویس‌های جدید را با توسعه‌دهندگان، تیم امنیت و دواپس بررسی می‌کند و محدودیت‌های فنی، هزینه‌ای و عملیاتی را شفاف می‌سازد.

نیازمندی‌ها و مهارت‌ها

پیش از ورود به این شغل، نگاهی به نیازمندی‌های زیر داشته باشید.

مهارت‌های مورد نیاز

سایر نیازمندی‌ها

جدای از مهارت‌ها و ابزارهای بالا، این موارد هم در آگهی‌های استخدام این شغل دیده می‌شوند:

  • انگلیسی فنی برای خواندن مستندات
  • دقت در ثبت تغییرات و مستندسازی
  • توانایی تحلیل مسئله در شرایط اختلال
  • ارتباط مؤثر با تیم توسعه و امنیت
  • آمادگی برای رسیدگی به رخدادهای عملیاتی

چشم‌انداز شغلی

موارد زیر برخی از ملاحظات مهم درباره آینده این شغل را نشان می‌دهند.

  • تناسب با سرویس‌های چندجزئی و حساس

    اگر یک سازمان چند سرویس، ترافیک متغیر یا الزام جدی برای پایداری دارد، اداره زیرساخت ابری به نقش تخصصی‌تری نیاز پیدا می‌کند. برای یافتن فرصت‌ها، عنوان‌های نزدیک مانند زیرساخت ابری و عملیات ابری را نیز جست‌وجو کنید.

  • مرز نزدیک با دواپس، اما یکسان نیست

    مهندس کلود بیشتر بر طراحی و اداره پلتفرم زیرساخت ابری تمرکز دارد. در برخی تیم‌ها مسئولیت‌های یکپارچه‌سازی و تحویل یا استقرار پیوسته (CI/CD) و زیرساخت به‌صورت کد (Infrastructure as Code یا IaC) نیز به این نقش افزوده می‌شود و مرز آن با دواپس کمتر روشن است.

  • ارزیابی پیشنهاد شغلی با دامنه مسئولیت

    هنگام مقایسه پیشنهادها، فقط به عنوان شغلی تکیه نکنید. مسئولیت آن‌کال، مالکیت زیرساخت تولیدی، سطح دسترسی، فناوری‌های مورد استفاده، اندازه تیم و حساسیت سرویس را در شرح وظایف بررسی کنید.

  • امکان کار دورکاری، با محدودیت دسترسی

    بخشی از کارهای طراحی، خودکارسازی و پایش از راه دور انجام‌شدنی است. با این حال، شرکت‌ها برای دسترسی به زیرساخت حساس، کنترل‌های امنیتی و گاهی حضور در زمان رخداد دارند.

  • رشد به نقش‌های پلتفرم و معماری

    با کسب تجربه در طراحی سیستم، امنیت، هزینه و تاب‌آوری، می‌توانید به نقش‌هایی مانند مهندس پلتفرم، معمار کلود یا مهندس دواپس ارشد نزدیک شوید.

  • امکان تخصص در حوزه‌های مختلف

    با افزایش تجربه می‌توانید در حوزه‌هایی مانند زیرساخت ابری، امنیت ابری، Kubernetes، شبکه ابری، قابلیت اطمینان و بهینه‌سازی هزینه تخصص بیشتری پیدا کنید.

  • مسیر رشد شغلی

    مسیر رشد می‌تواند از موقعیت‌های جونیور و عملیات زیرساخت به نقش‌هایی مانند Cloud Engineer، Senior Cloud Engineer، Platform Engineer، DevOps Engineer یا Cloud Architect برسد. عنوان و ترتیب این مسیر به ساختار هر سازمان وابسته است.

  • تغییر مداوم فناوری‌ها

    سرویس‌ها و قابلیت‌های ارائه‌دهندگان ابر دائماً تغییر می‌کنند. بنابراین توانایی مطالعه مستندات، ارزیابی فناوری جدید و به‌روزرسانی مهارت‌ها بخشی از مسیر حرفه‌ای این شغل است.

پرسش‌های رایج درباره مهندس کلود

در این بخش، به تعدادی از پرسش‌های رایج درباره این شغل پاسخ داده شده است.

مهندس کلود دقیقاً چه تفاوتی با مهندس دواپس دارد؟

تمرکز اصلی مهندس کلود بر زیرساخت و سرویس‌های ابری است. مهندس دواپس (DevOps) معمولاً علاوه بر زیرساخت، فرایند ساخت، تست و استقرار نرم‌افزار را میان تیم توسعه و عملیات بهبود می‌دهد. مرز این دو نقش به شرح وظایف هر شرکت وابسته است؛ بنابراین ابزارها، مسئولیت CI/CD و مالکیت محیط تولید را در آگهی بررسی کنید.

برای ورود به شغل مهندس کلود باید برنامه‌نویس باشم؟

لازم نیست توسعه‌دهنده حرفه‌ای باشید، اما باید اسکریپت‌نویسی و خواندن تنظیمات و کدهای زیرساختی را بلد باشید. Bash و دست‌کم یک زبان اسکریپت‌نویسی متناسب با محیط کار، برای خودکارسازی و عیب‌یابی کاربردی هستند.

آیا بدون مدرک دانشگاهی می‌توان مهندس کلود شد؟

شرط مدرک دانشگاهی به شرکت، آگهی و سطح موقعیت بستگی دارد و در همه موقعیت‌ها یکسان نیست. در کنار تحصیلات، توانایی عملی اهمیت زیادی دارد. برای نشان‌دادن این توانایی می‌توانید یک پروژه ابری مستند بسازید، برای مثال مخزنی شامل کد Terraform، راهنمای اجرای محیط، تنظیمات پایش و یک سناریوی پشتیبان‌گیری و بازیابی آزمایش‌شده.

برای بازار کار ایران AWS بهتر است یا ابر آروان؟

هیچ‌کدام برای همه موقعیت‌ها انتخاب بهتری نیستند. ابتدا بررسی کنید کارفرما از چه پلتفرمی استفاده می‌کند و چه سرویس‌هایی در شرح وظایف موقعیت مطرح شده‌اند. AWS به دلیل گستردگی سرویس‌ها و مستندات می‌تواند برای یادگیری مفاهیم رایانش ابری مناسب باشد، اما استفاده از برخی سرویس‌های خارجی از ایران ممکن است با محدودیت‌های دسترسی، پرداخت یا شرایط استفاده همراه باشد. اگر کارفرما از ابر آروان یا یک ابر خصوصی مبتنی بر OpenStack استفاده می‌کند، تجربه عملی در همان محیط می‌تواند برای آن موقعیت ارزش بیشتری داشته باشد.

آیا مهندس کلود باید شیفت یا آن‌کال باشد؟

بسته به حساسیت سرویس و ساختار تیم، ممکن است. سامانه‌های مالی، فروشگاهی یا پرترافیک اغلب برای رخدادهای خارج از ساعت اداری سازوکار آن‌کال دارند. این موضوع را پیش از پذیرش پیشنهاد شغلی روشن کنید.

آموزش‌های مرتبط در فرادرس

منابع پیشنهادی

برچسب‌ها و کلیدواژه‌ها