مدیر سیستم کیست و چه کاری انجام می‌دهد؟

معرفی

این شغل را با نام‌های دیگری نیز می‌شناسند:

• ادمین سیستم
• کارشناس سیستم
• کارشناس سیستم و سرور
• System Admin
• Sysadmin
• Systems Administrator

وظایف و مسئولیت‌ها

برای آشنایی بهتر با این شغل، مهم‌ترین وظایف آن در ادامه آمده‌اند.

• راه‌اندازی و نگهداری سرورها

  سرورهای Linux و Windows Server را نصب، پیکربندی و به‌روزرسانی می‌کند تا سرویس‌های سازمان پایدار و قابل‌استفاده بمانند.

• مدیریت حساب‌های کاربری و دسترسی‌ها

  حساب کاربران، گروه‌ها، مجوزهای فایل و سیاست‌های دسترسی را بیشتر اوقات با Active Directory یا سازوکارهای مشابه مدیریت می‌کند تا دسترسی‌ها متناسب با نقش افراد باشد.

• پایش سرویس‌ها و ظرفیت

  وضعیت CPU، حافظه، فضای ذخیره‌سازی، سرویس‌ها و خطاها را با ابزارهای پایش مانند Zabbix بررسی می‌کند تا اختلال پیش از اثرگذاری گسترده شناسایی شود. انتخاب ابزار به زیرساخت و سامانه‌های موجود سازمان بستگی دارد.

• پشتیبان‌گیری و آزمون بازیابی

  برنامه پشتیبان‌گیری از سرورها و داده‌های حیاتی را اجرا می‌کند و نتیجه آن را بررسی می‌کند. سپس، فرایند بازیابی را به صورت کنترل شده آزمایش می‌کند تا از قابل استفاده بودن نسخه پشتیبان مطمئن شود. در برخی محیط‌ها از «Veeam Backup & Replication» استفاده می‌شود. با این حال، انتخاب ابزار مناسب به زیرساخت سازمان بستگی دارد.

• عیب‌یابی رخدادهای سیستمی

  برای خطاهایی مانند پر شدن دیسک، قطع سرویس، مشکل ورود کاربر یا کندی سرور، لاگ‌ها و وضعیت منابع را بررسی و علت را مستندسازی می‌کند.

• امن‌سازی و به‌روزرسانی سیستم‌ها

  به‌روزرسانی‌های امنیتی، تنظیمات دسترسی، سرویس‌های غیرضروری و سیاست‌های رمز عبور را بازبینی می‌کند تا سطح حمله سامانه‌ها کاهش یابد.

• مدیریت مجازی‌سازی

  ماشین‌های مجازی، منابع پردازشی و ذخیره‌سازی آن‌ها را در پلتفرم‌هایی مانند «VMware vSphere» یا «Hyper-V» مدیریت می‌کند تا استفاده از سخت‌افزار کنترل شده باشد.

• خودکارسازی و مستندسازی عملیات

  کارهای تکراری مانند ساخت حساب، بررسی وضعیت سرویس یا تهیه گزارش را با «Bash» یا «PowerShell» خودکار کرده و تنظیمات و تغییرات مهم را ثبت می‌کند.

نیازمندی‌ها و مهارت‌ها

پیش از ورود به این شغل، نگاهی به نیازمندی‌های زیر داشته باشید.

مهارت‌های مورد نیاز

• مهارت مدیریت سیستم‌های لینوکس Linux System Administration
• مهارت مدیریت سیستم‌های ویندوز سرور Windows Server Administration
• مهارت شبکه و ارتباطات سرویس‌ها Networking and Service Communication
• مهارت مدیریت هویت و دسترسی Identity and Access Management (IAM)
• مهارت مدیریت مجازی‌سازی سرورها Server Virtualization Management
• مهارت پشتیبان‌گیری و بازیابی پس از بحران Backup and Disaster Recovery
• مهارت پایش و مشاهده‌پذیری سامانه‌ها Monitoring and Observability
• مهارت عیب‌یابی سیستم‌ها Systems Troubleshooting
• مهارت اسکریپت‌نویسی و خودکارسازی Scripting and Automation
• مهارت امن‌سازی و سخت‌سازی سیستم‌ها System Security Hardening

ابزارهای رایج

• ابزار لینوکس Linux
• ابزار مایکروسافت ویندوز سرور Microsoft Windows Server
• ابزار مایکروسافت اکتیو دایرکتوری Microsoft Active Directory
• ابزار بش Bash
• ابزار پاورشل PowerShell
• ابزار وی‌ام‌ور وی‌اسفیر VMware vSphere
• ابزار مایکروسافت Hyper-V Microsoft Hyper-V
• ابزار ویم بکاپ و رپلیکیشن Veeam Backup & Replication
• ابزار زبیکس Zabbix

سایر نیازمندی‌ها

جدای از مهارت‌ها و ابزارهای بالا، این موارد هم در آگهی‌های استخدام این شغل دیده می‌شوند:

• انگلیسی فنی برای خواندن مستندات و خطاها
• دقت در ثبت تغییرات و پیگیری رخدادها
• توانایی اولویت‌بندی در زمان اختلال سرویس
• ارتباط روشن با کاربران و تیم‌های فنی
• آمادگی برای شیفت یا پاسخ‌گویی اضطراری در برخی سازمان‌ها

چشم‌انداز شغلی

برای بررسی مسیر حرفه‌ای این شغل، توجه به عوامل زیر تصویر روشن‌تری ارائه می‌کند.

• دامنه کار به نوع زیرساخت سازمان وابسته است.

  هر سازمانی که سرور، حساب کاربری و سرویس‌های داخلی خود را اداره می‌کند، ممکن است به این نقش یا مسئولیتی مشابه نیاز داشته باشد. در تیم‌های کوچک، دامنه کار می‌تواند از پشتیبانی سرور فراتر برود و در تیم‌های بزرگ‌تر تخصصی‌تر شود.

• حقوق به دامنه مسئولیت وابسته است.

  در ایران، سابقه عملی، توانایی اداره مستقل سرویس‌های حیاتی، تسلط بر Linux یا Windows Server، مجازی‌سازی، امنیت و شیفت‌پذیری بر دریافتی اثر می‌گذارد. شهر، نوع شرکت، حساسیت سرویس و شکل قرارداد نیز تفاوت ایجاد می‌کند.

• دورکاری کامل همیشه ممکن نیست.

  بخشی از کار مانند پایش، اسکریپت‌نویسی و مدیریت سرور از راه دور انجام می‌شود، اما نگهداری سخت‌افزار، شبکه داخلی و رخدادهای حضوری در بسیاری از سازمان‌ها نیاز به حضور در محل دارند.

• مسیر رشد به زیرساخت تخصصی‌تر

  مدیر سیستم می‌تواند با تمرکز بر خودکارسازی، کانتینرها و زیرساخت ابری به «دواپس» (DevOps) یا مهندسی کلود نزدیک شود، یا با تمرکز بر سخت‌سازی و کنترل دسترسی به نقش‌های امنیت زیرساخت برود.

• مسئولیت‌پذیری از دانش ابزار مهم‌تر می‌شود.

  در این نقش، تغییر نادرست ممکن است سرویس تعداد زیادی کاربر را مختل کند. کارفرماها به فردی نیاز دارند که قبل از تغییر، اثر آن را بررسی کند، نسخه بازگشت داشته باشد و تمام رخدادها را به صورت قابل پیگیری ثبت کند.

پرسش‌های رایج درباره مدیر سیستم

در این بخش، به تعدادی از پرسش‌های رایج درباره این شغل پاسخ داده شده است.

آموزش‌های مرتبط در فرادرس

• آموزش لینوکس الپیک جادی، آمادگی آزمون LPIC-1 نسخه ۵ (رایگان) آموزش ویدئویی
• آموزش لینوکس جادی، کار با Linux (رایگان) + گواهینامه آموزش ویدئویی
• آموزش ویندوز سرور ۲۰۱۲، نصب و پیکربندی Windows Server 2012 آموزش ویدئویی
• آموزش ویندوز سرور، مدیریت شبکه های کامپیوتری با Windows Server 2016 + گواهینامه آموزش ویدئویی
• وایرشارک چیست و چه کاربردی دارد؟، آشنایی با ابزار شبکه Wireshark به زبان ساده آموزش متنی
• TCP IP چیست؟، به زبان ساده + لایه ها، نحوه کار و تفاوت با OSI آموزش متنی

منابع پیشنهادی

• System Administrator's Guide, Red Hat Enterprise Linux, 7 مستنداتdocs.redhat.com
• Linux System Administration Basics, Linode Docs مستنداتakamai.com