معرفی
مدیر فناوری اطلاعات از نقش عملیاتی در پشتیبانی، سیستم، شبکه یا امنیت رشد میکند. این نقشه راه بر یادگیری مهارتهایی تمرکز دارد که فرد فنی را به مسئول سرویس، تیم، ریسک و هزینه تبدیل میکند ولی آموزش عمیق همه فناوریهای زیرساختی را پوشش نمیدهد.
این مسیر شامل ۸ گام وابسته به هم است و حدود ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ ساعت تمرین و مطالعه هدفمند میخواهد. این ساعتها جای تجربه واقعی مالکیت سرویس را نمیگیرند. رسیدن به مسئولیت مدیریتی به ۳ تا ۷ سال تجربه عملی نیاز دارد.
یادگیرنده در این مسیر کارهای زیر را انجام میدهد:
درک وضعیت موجود در محیط فناوری و مستندسازی سرویسها
اضافه کردن مدیریت خدمات، پایش، تداوم، امنیت، پروژه، بودجه و رهبری
ساخت پرونده عملی برای تصمیمگیری بین نیازهای کسبوکار، محدودیت منابع و ریسکها
در ایران، گستره این نقش در کسبوکارهای مختلف به شرح زیر است:
کسبوکارهای کوچک: ترکیبی از پشتیبانی، زیرساخت و خرید
سازمانهای بزرگتر یا چندشعبهای: هماهنگکننده سرویسها و تصمیمگیرنده ریسک
پیش از پذیرش مسئولیت در سازمانهای دولتی یا دارای داده حساس، بررسی موارد زیر ضروری است:
سیاستهای دسترسی
نگهداری داده
تداوم کسبوکار
فرایند خرید و الزامات قراردادی
این نقشه راه، شاخههای زیرساخت ویندوز و لینوکس، شبکه، مجازیسازی، پشتیبانی، امنیت و سامانههای سازمانی را در سطح مدیریت پوشش میدهد. برای متخصص شدن در هر شاخه، باید مسیرهای شغلی زیر را جداگانه دنبال کرد:
مدیر سیستم
مهندس شبکه
تحلیلگر امنیت سایبری
راهنمای ورود به شغل مدیر فناوری اطلاعات، مسیر یافتن نخستین موقعیت مدیریتی را توضیح میدهد.
مخاطبان نقشه راه
این مسیر برای کارشناسان پشتیبانی فناوری اطلاعات، مدیران سیستم، مهندسان شبکه، کارشناسان امنیت و افراد دارای تجربه عملی در عملیات IT نوشته شده است که میخواهند به مالکیت سرویس، مدیریت تیم و تصمیمگیری درباره هزینه و ریسک برسند. برای ورود مستقیم از صفر به عنوان مدیر IT مناسب نیست.
دستاورد پایانی
در پایان این مسیر، یادگیرنده تواناییهای زیر را به دست میآورد: - ارزیابی وضعیت موجود زیرساخت و سامانهها - طراحی و هدایت فرآیندهای مدیریت خدمات IT - مدیریت امنیت، دسترسیها و پایش پایداری سرویسها - برنامهریزی تداوم کسبوکار و بازیابی پس از بحران - بودجهریزی، مدیریت خرید، هدایت پروژهها و رهبری تیم IT
پیشنیازها
شروع این مسیر با دانستن پیشنیازهای زیر هموارتر میشود.
- مهارت پشتیبانی و عیبیابی فناوری اطلاعات IT Support and Troubleshooting
- مهارت شبکه و ارتباطات سرویسها Networking and Service Communication
- مهارت مدیریت سیستمهای لینوکس Linux System Administration
- مهارت مدیریت سیستمهای ویندوز سرور Windows Server Administration
- مهارت ارتباطات فنی Technical Communication
- تجربه عملی در اداره یا پشتیبانی حداقل یک سرویس سازمانی
- توانایی مطالعه مستندات فنی انگلیسی
- آشنایی کاربردی با مفاهیم سرور، شبکه، کاربران و دسترسیها
- دسترسی به محیط آزمایشگاهی یا نمونهای امن برای تمرین پیکربندی و بازیابی
- برای سازمانهای دولتی یا دارای داده حساس، آشنایی با سیاستها و فرایندهای داخلی مرتبط با دسترسی، نگهداری داده و خرید
مسیر یادگیری شغل مدیر فناوری اطلاعات
-
۷۰ ساعت
شناخت سرویسها، داراییها و وابستگیهای فناوری
هدف گام: یاد بگیرید محیط IT را به سرویسهای قابلمدیریت، داراییها، مالکان و وابستگیها تبدیل کنید.
مدیریت فناوری اطلاعات را با خرید ابزار یا تغییر معماری آغاز نکنید. ابتدا سرویسهای موجود، مالکان کسبوکاری آنها و اثرات خرابی هر سرویس را به دقت بررسی کنید. فهرستی از سامانهها، سرورها، تجهیزات شبکه، حسابهای مدیریتی، قراردادها و نقاط تکخرابی تهیه کنید.
برای هر سرویس، اطلاعات زیر را مستند کنید:
کاربران یا واحدهای استفاده کننده
ساعات حساس و وابستگیهای کاری
روش پشتیبانگیری
مسئول فنی و تامینکننده
در سازمانهای کوچک این کار را با یک صفحهگسترده انجام دهید و در سازمانهای بزرگتر از دادههای میز خدمت، مستندات و ابزارهای مدیریت دارایی استفاده کنید.
مهارتها: حاکمیت و مدیریت خدمات فناوری اطلاعات، ارتباطات فنی، مدیریت ذینفعان
ابزارها: مایکروسافت اکسل، کانفلوئنس
مفاهیم تکمیلی: فهرستبرداری از داراییهای فناوری، شناسایی سرویسهای حیاتی، نقشه وابستگی سرویسها، تعیین مالک سرویس، شناسایی نقاط تکخرابی، مستندسازی معماری مدیریتی
مهارتها
ابزارها
مفاهیم تکمیلی
فهرستبرداری از داراییهای فناوریشناسایی سرویسهای حیاتی کسبوکارنقشه وابستگی سرویسهاتعیین مالک سرویس و مسئول فنیشناسایی نقاط تکخرابیمستندسازی معماری در سطح مدیریتیپروژه پیشنهادی: برای سازمان فرضی یا محیطی که میشناسید، فهرست حداقل ۱۵ دارایی و ۵ سرویس تهیه کنید. برای هر سرویس، مالک، کاربران، وابستگیها، سطح اهمیت، روش پشتیبانگیری و ریسک اصلی را ثبت کنید و نقشه وابستگی سادهای بسازید.
معیار پایان گام: میتوانید برای سرویس مشخصی توضیح دهید چه اجزایی به آن وابستهاند، مالک آن کیست، خرابی آن چه اثری دارد و کدام اطلاعات برای تصمیمگیری هنوز ناقص است.
-
۹۰ ساعت
مدیریت خدمات و پشتیبانی کاربران
هدف گام: فرایند دریافت، اولویتبندی، حل و تحلیل درخواستها و رخدادهای کاربران را طراحی و پایش کنید.
بین درخواست عادی، رخداد، مشکل ریشهای و تغییر برنامهریزی شده تمایز قائل شوید. میز خدمت را طوری هدایت کنید که دادههای لازم برای کشف مسئلههای پرتکرار، گلوگاهها و نیازهای آموزشی کاربران را تولید کند.
برای مدیریت بهتر پشتیبانی، قواعد زیر را تعیین کنید:
دستهبندی تیکتها براساس اثر و فوریت
تعیین زمان پاسخ و زمان حل شفاف
مشخص کردن مسیر ارجاع و اطلاعرسانی به کاربران
تنظیم سطح خدمت متناسب با اهمیت سرویس و ظرفیت واقعی تیم
مهارتها: مدیریت تیکت و عملیات میز خدمت، حاکمیت و مدیریت خدمات IT، تریاژ و عیبیابی، مدیریت شاخصهای عملکردی
ابزارها: جیرا، کانفلوئنس
مفاهیم تکمیلی: تفکیک درخواست و رخداد، اولویتبندی بر پایه اثر، تعریف سطح خدمت (SLA)، طراحی مسیر ارجاع، تحلیل علت مسائل پرتکرار، مدیریت پایگاه دانش
مهارتها
ابزارها
مفاهیم تکمیلی
تفکیک درخواست خدمت، رخداد و مشکلاولویتبندی بر پایه اثر و فوریتتعریف سطح خدمتطراحی مسیر ارجاع تیکتتحلیل علت مسائل پرتکرارگزارش روند حجم و زمان حل تیکتهامدیریت پایگاه دانش پشتیبانیپروژه پیشنهادی: برای ۳۰ تیکت فرضی شامل خرابی ایمیل، درخواست دسترسی، کندی سامانه و تعویض تجهیزات، دستهبندی، اولویت، مسئول رسیدگی و سطح خدمت تعیین کنید. سپس گزارش ماهانهای از حجم تیکتها، مسائل پرتکرار و سه اقدام اصلاحی بنویسید.
معیار پایان گام: میتوانید فرایند تیکت را از ثبت تا حل طراحی کنید و با داده تیکتها، دستکم یک مسئله ریشهای و اقدام پیشگیرانه پیشنهاد دهید.
-
۱۱۰ ساعت
پایش، ظرفیت و پایداری سرویسها
هدف گام: خروجی ابزارهای پایش را به تصمیمهای عملی درباره پایداری، ظرفیت و اولویت رفع مسئله تبدیل کنید.
تمام سامانههای پایش را خودتان پیکربندی نکنید، اما هشدارهای دارای ارزش اقدام و شاخصهای نشاندهنده ریسک سرویس را به درستی تحلیل کنید. دسترسپذیری، مصرف ظرفیت، خطاهای تکرارشونده، زمان بازیابی و وضعیت وابستگیها را به صورت یکپارچه ارزیابی کنید.
برای سرویسهای حیاتی، موارد زیر را مشخص کنید:
تعیین آستانه هشدار عملیاتی
تعییین مسئول پاسخ و مسیر تشدید
روش ثبت و پیگیری رخدادها تا حذف علت ریشهای
مهارتها: پایش و مشاهدهپذیری سامانهها، مدیریت مجازیسازی، مدیریت زیرساخت ابری، مدیریت شاخصهای عملکردی
ابزارها: زبیکس، گرافانا، ویامور ویاسفیر، لینوکس، مایکروسافت ویندوز سرور
مفاهیم تکمیلی: تعریف شاخصهای سلامت سرویس، تمایز هشدار نویزی، برنامهریزی ظرفیت، مدیریت رخداد و تشدید، تحلیل روند مصرف منابع، اندازهگیری دسترسپذیری
مهارتها
ابزارها
مفاهیم تکمیلی
تعریف شاخصهای سلامت سرویستمایز هشدار عملیاتی و هشدار نویزیبرنامهریزی ظرفیت سرور و ذخیرهسازیمدیریت رخداد و تشدید مسئلهتحلیل روند مصرف منابعاندازهگیری دسترسپذیری سرویسثبت علت ریشهای رخدادپروژه پیشنهادی: برای سه سرویس فرضی شامل فایلسرور، سامانه داخلی و پایگاه داده، داشبورد مدیریتی طراحی کنید. شاخصها، آستانهها، مسئول پاسخ، زمان تشدید و اقدام اولیه هر هشدار را در سند عملیاتی ثبت کنید.
معیار پایان گام: میتوانید از روی داشبورد، تفاوت میان خرابی فوری، ریسک ظرفیت و هشدار کماهمیت را تشخیص دهید و برای هرکدام مالک و اقدام بعدی مشخص کنید.
-
۱۲۰ ساعت
مدیریت دسترسی و امنیت عملیاتی
هدف گام: کنترلهای دسترسی، بازبینی مجوزها و واکنش مدیریتی به رخدادهای امنیتی را در عملیات روزمره وارد کنید.
امنیت را فراتر از انتخاب فایروال یا نصب آنتیویروس ببینید. دسترسی افراد به سامانهها، نحوه تایید دسترسیهای ویژه و اقدامات لازم هنگام خروج یا تغییر نقش کارکنان را شفاف کنید.
برای ارتقای امنیت عملیاتی، اقدامات زیر را انجام دهید:
هماهنگی فرایند ایجاد، تغییر و حذف حسابها با منابع انسانی
بازبینی دورهای و ثبت شواهد دسترسیهای ویژه و راه دور
اولویت دادن به حفظ سرویس، نگهداری شواهد و اطلاعرسانی هماهنگ در صورت بروز رخداد امنیتی
مهارتها: مدیریت هویت و دسترسی، مدیریت امنیت نقاط پایانی، امنیت شبکه، پاسخگویی به رخدادهای امنیتی، امنسازی سیستمها
ابزارها: مایکروسافت اکتیو دایرکتوری، «فورتیگیت» (FortiGate)
مفاهیم تکمیلی: اصل حداقل دسترسی، چرخه عمر حساب کاربری، بازبینی دسترسیهای ویژه، تفکیک وظایف، مدیریت دسترسی تامینکنندگان، فرایند گزارش و پاسخ به رخداد
مهارتها
ابزارها
مفاهیم تکمیلی
اصل حداقل دسترسیچرخه عمر حساب کاربریبازبینی دسترسیهای ویژهتفکیک وظایف در سامانههای حساسمدیریت دسترسی تأمینکنندگانفرایند گزارش و پاسخ به رخداد امنیتیثبت و نگهداری شواهد رخدادپروژه پیشنهادی: برای چهار واحد سازمانی و سه سامانه، ماتریس دسترسی تهیه کنید. سپس فرایند ورود، جابهجایی و خروج کارکنان، بازبینی فصلی دسترسیهای ویژه و سناریوی پاسخ اولیه به افشای حساب کاربری را تدوین کنید.
معیار پایان گام: میتوانید درخواست دسترسی را از نظر نیاز، تایید کننده، سطح مجوز، تاریخ بازبینی و ریسک ارزیابی کنید و فرایند حذف دسترسی را بدون ابهام توضیح دهید.
-
۱۱۰ ساعت
پشتیبانگیری، بازیابی و تداوم کسبوکار
هدف گام: برای سرویسهای حیاتی، سیاست پشتیبانگیری و سناریوهای بازیابی قابلآزمون طراحی و پیگیری کنید.
وجود فایل پشتیبان را به تنهایی نشانه آمادگی ندانید. دادهها و سرویسهای قابل بازیابی، زمان مورد نیاز، ترتیب وابستگیها و میزان افت داده قابلقبول را به طور دقیق مشخص کنید.
برای تضمین تداوم کسبوکار، گامهای زیر را بردارید:
توافق با مالکان کسبوکار بر سر اهداف زمان بازیابی (RTO) و نقطه بازیابی (RPO)
گزارشدهی وضعیت نسخهها، محل نگهداری و نتیجه آزمونهای بازیابی
تدوین برنامه تداوم شامل نقش افراد، راههای ارتباطی و تصمیمات بحران
مهارتها: پشتیبانگیری و بازیابی پس از بحران، مدیریت ریسک عملیاتی و تداوم کسبوکار، ارتباطات فنی
ابزارها: ویم بکاپ و رپلیکیشن، ویامور ویاسفیر
مفاهیم تکمیلی: تعیین RTO و RPO، طبقهبندی دادههای حیاتی، سیاست نگهداری نسخهها، آزمون بازیابی، سناریوی باجافزار، برنامه ارتباطات در بحران
مهارتها
ابزارها
مفاهیم تکمیلی
تعیین هدف زمان بازیابیتعیین هدف نقطه بازیابیطبقهبندی داده و سرویسهای حیاتیسیاست نگهداری نسخههای پشتیبانآزمون بازیابی و ثبت نتیجهسناریوی خرابی سرور و باجافزاربرنامه ارتباطات در بحرانپروژه پیشنهادی: برای یک سامانه مالی یا منابع انسانی فرضی، طرح پشتیبانگیری و بازیابی بنویسید. طرح باید اهداف بازیابی، مسئولان، محل نگهداری، ترتیب بازیابی وابستگیها، سناریوی آزمون و قالب گزارش نتیجه آزمون را داشته باشد.
معیار پایان گام: میتوانید تفاوت میان موفق بودن پشتیبانگیری و موفق بودن بازیابی را توضیح دهید و برای یک سرویس حیاتی، آزمون بازیابی قابل اجرا طراحی کنید.
-
۱۲۰ ساعت
مدیریت پروژهها و تغییرات فناوری
هدف گام: نیازهای سازمان را به پروژهها و تغییرات کنترل شده با دامنه، ریسک، زمانبندی و مسئول مشخص تبدیل کنید.
پروژههای IT مانند مهاجرت سرور یا استقرار سامانه جدید را همراه با ارزیابی ریسک فنی و اختلال عملیاتی مدیریت کنید. پیش از تعهد به زمان یا هزینه، وضعیت موجود، نیاز ذینفعان، وابستگیها و معیارهای پذیرش را شفاف کنید.
برای کنترل تغییرات زیرساختی، موارد زیر را اجرا کنید:
تعیین برنامه بازگشت، پنجره اجرایی و اطلاعرسانی برای تغییرات پرریسک
انتخاب روش چابک یا برنامهمحور متناسب با ماهیت پروژه
اعمال کنترل تغییرات و هماهنگیهای رسمی پیش از اجرای تغییر در زیرساختهای حیاتی
مهارتها: مدیریت پروژه، برنامهریزی و زمانبندی، مدیریت ریسک پروژه، مدیریت کنترل تغییرات، مدیریت ذینفعان
ابزارها: جیرا، مایکروسافت پراجکت، کانفلوئنس
مفاهیم تکمیلی: تعریف دامنه و معیار پذیرش، ثبت ریسک و کاهش آن، مدیریت درخواست تغییر، برنامه بازگشت، زمانبندی پنجره نگهداری، گزارش وضعیت پروژه
مهارتها
ابزارها
مفاهیم تکمیلی
تعریف دامنه و معیار پذیرش پروژهشناسایی ذینفعان و وابستگیهاثبت ریسک و برنامه کاهش آنمدیریت درخواست تغییربرنامه بازگشت در تغییرهای پرریسکزمانبندی پنجره نگهداریگزارش وضعیت پروژه برای مدیرانپروژه پیشنهادی: پروژه ای را برای مهاجرت فرضی از فایلسرور قدیمی به سرویس جدید برنامهریزی کنید. دامنه، ذینفعان، زمانبندی، ریسکها، برنامه بازگشت، تست پذیرش و پیام اطلاعرسانی به کاربران را آماده کنید.
معیار پایان گام: میتوانید یک تغییر زیرساختی را با دامنه روشن، ریسک ثبت شده، مسئول مشخص، برنامه بازگشت و معیار موفقیت به تصویب ذینفعان برسانید.
-
۸۰ ساعت
بودجه، خرید و مدیریت تامینکنندگان
هدف گام: هزینههای فناوری را به نیازهای قابلاولویت تبدیل کنید و کیفیت تحویل تامینکنندگان را کنترل کنید.
بین هزینههای ضروری کاهش ریسک، نگهداری، توسعه و درخواستهای کماولویت تمایز بگذارید. هزینههای تجهیزات، لایسنس، پشتیبانی، اینترنت، خدمات ابری و قراردادهای برونسپاری را در تصویری واحد ارزیابی کنید.
در فرایند بودجهریزی و خرید، اصول زیر را رعایت کنید:
بررسی هزینههای تکراری، هزینه چرخه عمر و هزینه عدم انجام اقدام
ارزیابی سازگاری با معماری موجود، توان پشتیبانی، شرایط تمدید و ریسک وابستگی به فروشنده
استعلام الزامات قانونی و سازمانی از واحد حقوقی و تدارکات پیش از شروع خریدهای دولتی یا بزرگ
مهارتها: بودجهریزی و کنترل هزینههای عملیات، مدیریت خرید و تأمینکنندگان، مذاکره و مدیریت قراردادها
ابزارها: مایکروسافت اکسل
مفاهیم تکمیلی: تفکیک هزینه سرمایهای و عملیاتی، برآورد هزینه چرخه عمر، تحلیل هزینههای تکراری، تعریف معیار ارزیابی تأمینکننده، کنترل تعهدات SLA، گزارش انحراف بودجه
مهارتها
بودجهریزی و کنترل هزینههای عملیاتمدیریت خرید و تأمینکنندگانمذاکره با تأمینکننده و مدیریت قراردادهای خریدابزارها
مفاهیم تکمیلی
تفکیک هزینه سرمایهای و عملیاتیاولویتبندی سرمایهگذاریهای فناوریبرآورد هزینه چرخه عمر راهکارتحلیل هزینههای تکراری و هزینه عدم اقدامتعریف معیار ارزیابی تأمینکنندهکنترل تعهدات سطح خدمت در قراردادثبت دارایی و زمان تمدید قراردادگزارش انحراف بودجه فناوریپروژه پیشنهادی: برای جایگزینی تجهیزات ذخیرهسازی سازمان فرضی، مقایسه سه پیشنهاد تامین کننده را آماده کنید. هزینه اولیه و نگهداری، ظرفیت، پشتیبانی، ریسکها، معیار پذیرش و پیشنهاد نهایی خود را در گزارش مدیریتی ثبت کنید.
معیار پایان گام: میتوانید یک درخواست خرید فناوری را با هزینه چرخه عمر، ریسک عدم اقدام، معیار انتخاب و شیوه سنجش تحویل توجیه کنید.
-
۱۲۰ ساعت
رهبری تیم و گزارشدهی مدیریتی
هدف گام: کار تیم IT را به اولویتهای روشن، سنجههای قابلپیگیری و گزارش تصمیمساز برای مدیران تبدیل کنید.
تمام مسائل را خودتان حل نکنید. مسئولیتها را شفاف کنید، موانع تیم را بردارید، تصمیمها را ثبت کنید و ارزیابیها را بر اساس نتائج قابل اندازهگیری انجام دهید. جلسات کوتاه عملیاتی، بازبینی رخدادها و گفتوگو درباره رشد اعضا را منظم برگزار کنید.
در گزارشدهی به مدیران غیرفنی، نکات زیر را رعایت کنید:
تمرکز بر اثرات کسبوکاری، وضعیت سرویس، ریسکهای باز و تصمیمات مورد نیاز
اجتناب از ارائه شاخصهای متعدد بدون تفسیر و تحلیلی
طراحی داشبوردهای مدیریتی خلاصه، کاربردی و قابل اقدام
مهارتها: رهبری فنی تیم، مدیریت عملکرد کارکنان، مدیریت ذینفعان، ارتباطات و گزارشدهی، مدیریت شاخصهای عملکردی، حل تعارض
ابزارها: مایکروسافت پاورپوینت، مایکروسافت اکسل، کانفلوئنس، جیرا
مفاهیم تکمیلی: تعیین مالکیت کارها، برگزاری جلسات عملیاتی، بازبینی پس از رخداد، بازخورددهی به اعضا، طراحی داشبورد مدیریتی، گزارش ریسک، مدیریت تعارض
مهارتها
ابزارها
مفاهیم تکمیلی
تعیین مسئولیت و مالکیت کارهامدیریت جلسه عملیاتی تیمبازبینی پس از رخدادتوسعه و بازخورددهی به اعضای تیمطراحی داشبورد مدیریتی فناوریگزارش ریسک و تصمیم موردنیازمدیریت تعارض میان واحدهای فنی و کسبوکارپروژه پیشنهادی: گزارشی به صورت ماهانه برای مدیرعامل یا مدیر عملیات آماده کنید که وضعیت پنج سرویس، روند تیکتها، نتیجه آزمون بازیابی، سه ریسک باز، وضعیت بودجه و سه تصمیم موردنیاز را پوشش دهد. سپس برنامه کاری یکماههای برای تیمی چهار نفره تدوین کنید.
معیار پایان گام: میتوانید در گزارشی کوتاه، وضعیت سرویس، ریسک، هزینه و تصمیم موردنیاز را بدون اصطلاحات مبهم فنی بیان کنید و مسئولیتهای تیم را به خروجی قابلپیگیری وصل کنید.
زمان تقریبی یادگیری
برآورد مجموع زمان آموزش، مطالعه و تمرین تا رسیدن به سطح کاربردی؛ بسته به پیشزمینه شما میتواند کمتر یا بیشتر باشد.
ابزارهای مسیر
در ادامه، مهمترین موارد این بخش به تفکیک معرفی شدهاند.
- ابزار مایکروسافت اکتیو دایرکتوری Microsoft Active Directory
- ابزار مایکروسافت ویندوز سرور Microsoft Windows Server
- ابزار لینوکس Linux
- ابزار ویامور ویاسفیر VMware vSphere
- ابزار ویم بکاپ و رپلیکیشن Veeam Backup & Replication
- ابزار زبیکس Zabbix
- ابزار گرافانا Grafana
- ابزار جیرا Jira
- ابزار کانفلوئنس Confluence
- ابزار مایکروسافت اکسل Microsoft Excel
خطاهای رایج مسیر
موارد زیر تصویری کلی از این بخش برای این مسیر ارائه میکنند.
-
شروع تغییرات بزرگ پیش از شناخت وضعیت موجود
پیش از مهاجرت، خرید یا بازطراحی، فهرست سرویسها، داراییها، وابستگیها، دسترسیها، قراردادها و ریسکهای فوری را تهیه کنید. هر تغییر مهم باید مالک، معیار موفقیت و برنامه بازگشت داشته باشد.
-
تمرکز صرف بر ابزار بهجای کیفیت خدمت
ابزار پایش، تیکت یا پشتیبانگیری را با مسئله مشخص انتخاب کنید. ابتدا تعیین کنید کدام سرویس، کاربر یا ریسک باید بهتر مدیریت شود. سپس شاخص، فرایند و ابزار مناسب را انتخاب کنید.
-
فرض اینکه پشتیبانگیری موفق یعنی بازیابی ممکن است.
برای سرویسهای حیاتی آزمون بازیابی زمانبندی کنید و نتیجه آن را ثبت کنید. ترتیب بازیابی، دسترسی به نسخهها، زمان واقعی بازگشت سرویس و داده ازدسترفته را ارزیابی کنید.
-
نادیده گرفتن دسترسیهای ویژه و حسابهای قدیمی
فرایند ورود، جابهجایی و خروج کارکنان را با منابع انسانی هماهنگ کنید. دسترسی مدیر سیستم، حساب تامینکنندگان و مجوزهای حساس را دورهای بازبینی و تاییدهای آن را مستند کنید.
-
گزارش فنی و طولانی برای مدیران غیرفنی
گزارش را با اثر کسبوکاری، ریسک، هزینه، تصمیم مورد نیاز و مسئول اقدام شروع کنید. جزئیات فنی را فقط در پیوست یا مستند عملیاتی نگه دارید.
-
پذیرفتن همه درخواستها با اولویت یکسان
مدل سادهای برای سنجش اثر، فوریت، ریسک و منابع لازم تعریف کنید. درخواستهای کماثر را شفاف به صف برنامهریزی منتقل کنید و دلیل اولویتبندی را با ذینفعان در میان بگذارید.
-
مقایسه تامینکنندگان فقط بر پایه قیمت اولیه
هزینه نگهداری، کیفیت پشتیبانی، شرایط تمدید، سازگاری، ریسک وابستگی و معیار پذیرش را کنار قیمت اولیه بررسی کنید. تعهدات قابلاندازهگیری را در قرارداد ثبت کنید.
-
حل شخصی همه مسائل فنی
وظایف را به اعضای تیم تفویض کنید و نقش هدایت کننده و رفع کننده موانع را بر عهده بگیرید.
چکلیست آمادگی شغلی
چکلیست زیر کمک میکند هیچ نکته مهمی را از قلم نیندازید:
- میتوانم فهرست سرویسهای حیاتی، مالکان، وابستگیها و ریسکهای اصلی سازمان را تهیه کنم.
- میتوانم فرایند تیکت، اولویتبندی رخداد و سطح خدمت واقعبینانه طراحی کنم.
- میتوانم داشبوردی از پایداری سرویس، ظرفیت، رخدادها و مسائل پرتکرار تفسیر کنم.
- میتوانم فرایند ایجاد، تغییر، حذف و بازبینی دسترسیهای کاربران و حسابهای ویژه را تعریف کنم.
- میتوانم برای یک سرویس حیاتی، اهداف بازیابی و آزمون بازیابی قابل اجرا تدوین کنم.
- میتوانم تغییر یا پروژه زیرساختی را با ریسک، برنامه بازگشت و معیار پذیرش مدیریت کنم.
- میتوانم پیشنهاد خرید یا تمدید قرارداد فناوری را با هزینه، ریسک و معیار ارزیابی توجیه کنم.
- میتوانم گزارش کوتاه و تصمیمساز از وضعیت سرویسها، هزینهها و ریسکهای IT به مدیران ارائه دهم.
- میتوانم مسئولیتهای تیم IT را شفاف کنم، پیگیری منظم داشته باشم و برای رشد اعضای تیم بازخورد بدهم.
پرسشهای پرتکرار
پرسشها و پاسخهای زیر، برخی از موضوعات مهم درباره نقشه راه شغلی مدیر فناوری اطلاعات را روشن میکنند.
برای طی کردن این نقشه راه چقدر زمان لازم است؟
این مسیر به حدود ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ ساعت مطالعه و تمرین نیاز دارد و کسب تجربه عملی مدیریتی به طور معمول ۳ تا ۷ سال زمان میبرد.
آیا مدیر IT باید همه ابزارهای فنی را خودش به تنهایی پیکربندی کند؟
خیر، مدیر IT باید منطق کارکرد، شاخصها و ریسکها را بشناسد و پیکربندی اجرایی را به متخصصان تفویض کند.
برای مدیر IT شدن، شبکه بهتر است یا مدیریت سیستم؟
هر دو مسیر میتوانند نقطه شروع باشند. مدیریت سیستم برای سرویسها، کاربران، سرورها و پشتیبانگیری زمینه خوبی میسازد. شبکه برای اتصال شعب، تجهیزات و امنیت شبکه مفید است. مسیر مناسبتر به محیط کاری و نوع سرویسهایی بستگی دارد که میخواهید مالک آنها شوید.
گواهینامه ITIL یا امنیت را در چه زمانی بررسی کنم؟
ITIL چارچوب مدیریت خدمات است و گواهینامههای امنیتی بر حوزههای متفاوتی مانند مدیریت امنیت، شبکه یا پاسخ به رخداد تمرکز دارند. پیش از صرف هزینه، آگهی شغلی، قرارداد، الزامات صنعت و سیاستهای سازمان مقصد را بررسی کنید. در این مسیر، نمونههای عملی از اداره سرویس، مدیریت رخداد و آزمون بازیابی نیز شواهد مهمی از توانایی شما هستند.
پروژههای پیشنهادی را بدون دسترسی به محیط واقعی چگونه انجام دهم؟
میتوان از سناریوهای فرضی سازمانی، ایجاد محیطهای آزمایشگاهی مجازی و ابزارهای رایگان برای شبیهسازی استفاده کرد.
از کجا بفهمم برای گام بعدی آمادهام؟
فقط مطالعه را معیار قرار ندهید. معیار پایان هر گام را با خروجی قابل بررسی بسنجید، مانند گزارش تیکت، طرح بازیابی آزمایشپذیر، برنامه تغییر یا پیشنهاد خرید. اگر نمیتوانید از تصمیم خود با داده، ریسک و مسئول مشخص دفاع کنید، همان گام را دوباره تمرین کنید.
آموزشهای مرتبط در فرادرس
-
آموزش مدیریت خدمات فناوری اطلاعات سازمان ها + عملی با ManageEngine ServiceDesk
-
آموزش ویندوز سرور، مدیریت شبکه های کامپیوتری با Windows Server 2016 + گواهینامه
-
آموزش فایروال پی اف سنس، مدیریت امنیت شبکه با PfSense Firewall + گواهینامه
-
TCP IP چیست؟، به زبان ساده + لایه ها، نحوه کار و تفاوت با OSI
-
مدل OSI در شبکه چیست؟، به زبان ساده + نحوه کار و لایه ها