معرفی
جیرا (Jira) محصولی از Atlassian برای ثبت، پیگیری و مدیریت کار تیمی است. تیمها در آن آیتمهای کاری (Issue) مانند داستان کاربر (Story)، وظیفه (Task)، باگ و درخواست تغییر را ایجاد میکنند و مسئول، اولویت، موعد و وضعیت آنها را دنبال میکنند.
کاربردهای رایج جیرا در تیمهای توسعه نرمافزار و محصول شامل مدیریت بکلاگ، برنامهریزی اسپرینت، استفاده از برد کانبان، ثبت باگ و پیگیری روند تحویل است. حماسه (Epic) مجموعهای از آیتمهای کاری مرتبط است و معمولا برای نمایش یک قابلیت یا هدف بزرگتر به کار میرود. گردش کار (Workflow) نیز مسیر تغییر وضعیت یک آیتم کاری را از زمان ثبت تا تکمیل مشخص میکند.
امکانات جیرا به نسخه Cloud یا Data Center، نوع و قالب پروژه، سطح دسترسی کاربران، پلن انتخابی و اتصالها یا افزونههای نصبشده بستگی دارد. برای نمونه، Atlassian قابلیتهای Jira و تفاوت پلنها را در وبسایت رسمی Jira و مستندات مربوط به ویژگیهای محصول منتشر میکند. پیش از طراحی فرایندهای تیم، قابلیتهای نسخه مورد استفاده خود را در مستندات رسمی بررسی کنید.
جیرا چه کاری انجام نمیدهد؟
جیرا خودِ تصمیمگیری درباره محصول را انجام نمیدهد. امتیازدهی، اولویتبندی، شکستن نیازمندیها و حذف آیتمهای کمارزش همچنان بر عهده تیم محصول است. جیرا فقط کمک میکند این تصمیمها بهصورت شفاف ثبت، اجرا و پیگیری شوند. بنابراین، کار با جیرا جایگزین مهارت مدیریت بکلاگ و اولویتبندی محصول نمیشود.
شروع عملی با یک پروژه آزمایشی
یک پروژه آزمایشی ایجاد کنید و فقط چهار نوع آیتم کاری تعریف کنید: داستان کاربر، وظیفه، باگ و حماسه.
برای هر آیتم کاری، شرحی کوتاه، مسئول، اولویت و معیار پذیرش بنویسید. معیار پذیرش باید بهروشنی مشخص کند برای تکمیل آن آیتم چه شرایطی باید برآورده شود.
یک گردش کار ساده با وضعیتهای «برای انجام»، «در حال انجام»، «بازبینی» و «انجامشده» طراحی کنید و آن را در یک برد پیادهسازی کنید.
پنج تا ده آیتم کاری نمونه را از زمان ثبت تا تکمیل پیش ببرید. سپس بررسی کنید که آیا مسئول، وضعیت و گام بعدی هر آیتم بدون نیاز به پرسش یا توضیح اضافی قابلتشخیص است یا خیر.
اگر اعضای تیم فیلدهای اجباری را خالی میگذارند یا از آنها استفاده نمیکنند، وضعیتها برای افراد مختلف معناهای متفاوتی دارند یا آیتمها برای مدت طولانی در یک ستون باقی میمانند، احتمالاً پیکربندی پروژه بیش از حد پیچیده یا مبهم است. در این حالت، ابتدا فیلدهای غیرضروری را حذف کنید، تعریف هر وضعیت را بهصورت شفاف مستند کنید و تعداد انتقالهای گردش کار را کاهش دهید.
انتخاب جیرا یا ابزارهای نزدیک به مخزن کد
برای تیمهای کدمحور که میخواهند برنامهریزی و مدیریت کار نزدیک به مخزن کد انجام شود، GitHub Projects و GitHub Issues یا GitLab Issues و بردهای GitLab میتوانند گزینههای سادهتری باشند. این انتخاب معمولا زمانی مناسب است که فرایند تیم ساده باشد، نیاز به سفارشیسازی گسترده وجود نداشته باشد و بخش عمده همکاری تیم حول Pull Request یا Merge Request انجام شود.
جیرا معمولا زمانی ارزش استفاده بیشتری دارد که تیم به بکلاگ مشترک میان تیمهای محصول، طراحی، توسعه و آزمون، گردش کار قابل تنظیم، گزارشگیری یا مدیریت چند پروژه نیاز داشته باشد. در مقابل، این انعطافپذیری هزینه بیشتری برای راهاندازی، نگهداری و آموزش ایجاد میکند. مستندات GitHub Projects و Issueهای GitLab را با نیازهای واقعی تیم خود مقایسه کنید.
کاربرد برای جویندگان کار در ایران
این صفحه ادعایی درباره میزان رواج جیرا در همه آگهیهای استخدامی ایران ندارد. بااینحال، هنگام بررسی آگهیهای استخدام در حوزه محصول و نرمافزار، مدیران محصول، اسکراممسترها، توسعهدهندگان و تسترها ممکن است با نام Jira یا مفاهیمی مانند بکلاگ، اسپرینت، کانبان و ثبت باگ روبهرو شوند. برای آمادگی، توانایی توضیح یک برد ساده، نوشتن آیتم کاری شفاف و بهروزرسانی مسئولانه وضعیت کار، از حفظ نام قابلیتهای Jira مهمتر است.
این ابزار را با نامهای دیگری نیز میشناسند:
- Jira
ویژگیهای کلیدی
برای آشنایی بهتر با این ابزار، توجه به موارد زیر میتواند مفید باشد.
-
ثبت و دستهبندی آیتم کاری
برای هر آیتم کاری میتوان نوع، شرح، مسئول، اولویت، برچسب، موعد و پیوست تعیین کرد. نوعهای آیتم کاری و فیلدهای در دسترس به پیکربندی پروژه، نوع پروژه و سطح دسترسی کاربران بستگی دارند.
-
مدیریت بکلاگ و اسپرینت
در پروژهها و قالبهای پشتیبانیشده، آیتمهای بکلاگ در یک فهرست مشترک نگهداری میشوند و میتوان آنها را برای اسپرینتهای آینده انتخاب کرد. این قابلیت زیرساخت لازم برای اجرای اسکرام را فراهم میکند، اما تصمیمگیری درباره اولویتبندی همچنان بر عهده تیم محصول است.
-
بردهای اسکرام و کانبان
بردها آیتمهای کاری را در ستونهایی مانند «برای انجام»، «در حال انجام» و «انجامشده» نمایش میدهند. نوع برد و امکان سفارشیسازی ستونها به نوع پروژه، قالب پروژه و تنظیمات آن بستگی دارد.
-
گردش کار قابل تنظیم
در برخی پروژهها، میتوان وضعیتهای آیتم کاری و انتقالهای مجاز میان آنها را تعریف کرد؛ برای مثال، میتوان وضعیت «بازبینی» یا «آزمون» را پیش از «انجامشده» قرار داد. امکان تنظیم این بخش به نوع پروژه و سطح دسترسی کاربران بستگی دارد.
-
گزارش و داشبورد
گزارشها و داشبوردها، در صورت پشتیبانی پلن و پیکربندی پروژه، برای بررسی آیتمهای کاری باز، روند اسپرینت و حجم کار تیم استفاده میشوند. اعتبار و دقت این گزارشها به ثبت منظم اطلاعات و استفاده یکسان از آیتمهای کاری بستگی دارد.
-
جستوجو و فیلترهای قابل ذخیره
با جستوجو و فیلترها میتوان مجموعههای مشخصی از آیتمهای کاری، مانند باگهای باز یک نسخه یا آیتمهای منتظر تأیید را پیدا کرد. امکان اشتراکگذاری فیلترها به مجوزهای پروژه و سطح دسترسی کاربران بستگی دارد.
-
اتصال به ابزارهای تیم
جیرا میتواند با ابزارهای Atlassian، مانند Confluence و همچنین با سرویسهای توسعه نرمافزار یکپارچه شود. نوع یکپارچهسازی و نحوه نمایش ارتباط با کد یا مستندات به سرویس متصل، سطح دسترسی کاربران و در برخی موارد افزونههای نصبشده بستگی دارد.
کاربردها
در ادامه، مهمترین موارد این بخش به تفکیک معرفی شدهاند.
-
مدیریت بکلاگ محصول
مدیر محصول داستانهای کاربر، باگها و درخواستهای ذینفعان را ثبت میکند، آنها را به حماسههای (Epic) مرتبط متصل میسازد و پس از اولویتبندی، آیتمهای کاری آماده را در اختیار تیم توسعه قرار میدهد.
-
برنامهریزی و پیگیری اسپرینت
در پروژههایی که از اسپرینت پشتیبانی میکنند، تیم آیتمهای کاری انتخابشده را به اسپرینت اضافه میکند و در طول اجرای اسپرینت، وضعیت آنها را روی برد بهروزرسانی میکند. برد مرجع مشاهده وضعیت کار است، نه جایگزین گفتوگو، هماهنگی روزانه یا همکاری میان اعضای تیم.
-
ثبت و رسیدگی به باگ
تستر یا کارشناس پشتیبانی باگ را همراه با مراحل بازتولید، محیط وقوع و شواهد ثبت میکند. سپس تیم توسعه مسئول و اولویت آن را تعیین میکند و پس از رفع، نتیجه را برای آزمون مجدد پیگیری میکند.
-
مدیریت جریان کار با برد کانبان
تیمهای پشتیبانی، عملیات یا توسعه با ورود پیوسته درخواستها، در پروژههای دارای برد کانبان، کارهای در صف، در حال انجام و متوقفشده را مشاهده و پیگیری میکنند.
-
هماهنگی انتشار نسخه
در صورت فعالبودن قابلیتها و تنظیمات لازم، تیم میتواند آیتمهای کاری مرتبط با یک نسخه یا قابلیت را کنار هم مشاهده کند، موارد باقیمانده را پیگیری کند و وضعیت تحویل را به ذینفعان گزارش دهد.
پرسشهای رایج درباره جیرا
اگر درباره این ابزار پرسشی دارید، ممکن است پاسخ آن را در میان موارد زیر پیدا کنید.
آیا جیرا فقط برای تیمهای اسکرام است؟
خیر. جیرا برای اسکرام و کانبان امکانات آماده دارد، اما تیمهای پشتیبانی، عملیات و توسعه نیز میتوانند با تعریف آیتمهای کاری و گردش کار مناسب از آن استفاده کنند. قابلیتهای دقیق به نوع پروژه، نسخه و پلن انتخابی بستگی دارد.
آیا مدیر محصول باید کار با جیرا را یاد بگیرد؟
اگر تیم شما از جیرا استفاده میکند، بله. مدیر محصول باید بتواند با بکلاگ، حماسه (Epic)، داستان کاربر، فیلترها و وضعیت آیتمهای کاری کار کند؛ اما مهارت اصلی او همچنان کشف نیازها، اولویتبندی و تصمیمگیری درباره محصول است.
تفاوت جیرا و Confluence چیست؟
جیرا عمدتا برای مدیریت و پیگیری آیتمهای کاری استفاده میشود، در حالی که Confluence برای مستندسازی، اشتراک دانش و همکاری روی صفحهها به کار میرود. در صورت پیکربندی یکپارچهسازی، تیم میتواند نیازمندیها، تصمیمها و مستندات ثبتشده در Confluence را به آیتمهای کاری Jira پیوند دهد.
برای شروع کار با جیرا چه تمرینی انجام دهم؟
یک پروژه آزمایشی ایجاد کنید، چهار نوع آیتم کاری شامل داستان کاربر، وظیفه، باگ و حماسه تعریف کنید و یک برد با چهار وضعیت ساده راهاندازی کنید. چند آیتم کاری همراه با معیار پذیرش ثبت کنید. اگر مسئول، وضعیت و گام بعدی هر آیتم بهسرعت قابلتشخیص نیست، فیلدها یا وضعیتهای مبهم را کاهش دهید.
آیا ساختن گردش کار پیچیده در جیرا بهتر است؟
نه لزوما. گردش کار باید مراحل واقعی کار و تصمیمهای موردنیاز تیم را نمایش دهد. وضعیتهای زیاد، انتقالهای مبهم و فیلدهای اجباری بدون استفاده معمولا ثبت و پیگیری کار را کند میکنند؛ بنابراین ابتدا آنها را حذف یا سادهسازی کنید.
چه زمانی GitHub یا GitLab را بهجای جیرا انتخاب کنم؟
اگر تیم کوچک و کدمحور است و برنامهریزی کار باید نزدیک به Issueها، Pull Requestها یا Merge Requestها باقی بماند، GitHub Projects یا بردهای GitLab میتوانند گزینههای سادهتری باشند. برای فرایندهای قابل تنظیمتر و بکلاگ مشترک میان نقشهای مختلف، جیرا میتواند گزینه مناسبتری باشد.
آموزشهای مرتبط در فرادرس
-
آموزش مقدماتی جیرا، مدیریت و کنترل پروژه با JIRA + گواهینامه
-
آموزش مدیریت پروژه با متدولوژی چابک + گواهینامه
-
آموزش اسکرام Scrum، مفاهیم و تمرینات + گواهینامه
-
آموزش اسکرام برای مدیریت چابک فرایند توسعه اپلیکیشن های وب و موبایل
-
Jira چیست؟، توضیح جیرا از کاربرد تا نحوه استفاده
-
کانبان چیست؟، توضیح و کاربرد به زبان ساده
-
Velocity در اسکرام چیست؟، توضیح معیار سنجش موفقیت